Kofi Annan

Vikisitat saytından
Kofi Annan
Doğum tarixi 8 aprel 1938
Doğum yeri Kumasi
Vəfat tarixi 18 avqust 2018
Vəfat yeri Bern
Vikipediya məqaləsi
Təhsil hər bir insanın hüququdur və böyük əhəmiyyətə və potensiala malikdir. Azadlıq, demokratiya və davamlı inkişaf prinsipləri təhsil üzərində qurulub... hamı üçün təhsildən başqa vacib heç nə, başqa missiya yoxdur.

Kofi Atta Annan ( 8 aprel 1938-ci ildə Kumasi, Qızıl Sahildə anadan olub ) — qanalı diplomat, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 7-ci Baş Katibi (1997 - 2006).



A B C Ç D E Ə F G H X  İ   J  K Q L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z


A[redaktə]

  • Afrika qloballaşmanın faydalarından kənarda qalmaq, dünya iqtisadiyyatından kənarda qalmaq və taleyin ümidinə qalmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qalmışdı. Afrika ən uzun və şiddətli münaqişələrə səhnə olub. Bir çox afrikalılar hiss edirdilər ki, onlar belə bir vəziyyətə düşüblər. müstəmləkə gücü qlobal səviyyədə ədalətsiz iqtisadi nizamla, bəzi hallarda isə yerli səviyyədə korrupsioner liderlər və sərkərdələr tərəfindən əvəz olunduğu üçün nəsildən-nəslə ədalətsiz şəkildə istismara və əzməyə məhkum edilmişdir. O vaxtdan bəri 10 il ərzində, bir çoxları bu çətinliklərin öhdəsindən gəlməyə çalışdılar. Onların səyləri öz bəhrəsini verdi, lakin hadisələr yeni problemlər gətirdi və ya daha yaxşısı, köhnələrin yeni forma və ya daha intensiv xarakter almasına səbəb oldu.
  • Alimlər bizə deyirlər ki, təbiət dünyası o qədər kiçik və bir-birindən asılıdır ki, Amazon tropik meşələrində qanad çırpan bir kəpənək yerin o biri tərəfində şiddətli fırtına yarada bilər. Bu prinsip “Kəpənək effekti” kimi tanınır. Bu gün biz, bəlkə də həmişəkindən daha çox başa düşürük ki, insan fəaliyyəti dünyasının həm də öz “Kəpənək effekti” var – yaxşı və ya pis.
  • Allahın təkbaşına işləmək kimi gözəl üstünlüyü də var idi.
  • Avropa və Amerikadakı immiqrantlar və azlıqlar üçün fərdin hüquqları Əfqanıstandakı qadınlar və ya Afrikadakı uşaqlardan heç də az əhəmiyyət kəsb etmir. Onlar varlılar üçün olduğu kimi yoxsullar üçün də əsasdır; onlar inkişaf etmiş dünyanın təhlükəsizliyi üçün inkişaf etməkdə olan dünyanın təhlükəsizliyi üçün zəruridir. Gələcək əsrdə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının roluna dair bu baxışdan gələcək üçün üç əsas prioritet çıxır: yoxsulluğun aradan qaldırılması, münaqişələrin qarşısının alınması və demokratiyanın təşviqi. Yalnız yoxsulluqdan xilas olan dünyada bütün kişilər və qadınlar öz qabiliyyətlərindən maksimum istifadə edə bilərlər. Yalnız fərdi hüquqlara hörmət edildiyi yerdə fikir ayrılıqları siyasi yolla həll edilə və sülh yolu ilə həll edilə bilər. Yalnız müxtəlifliyə və dialoqa hörmətə əsaslanan demokratik mühitdə fərdi özünüifadə və özünüidarəetməni təmin etmək, birləşmək azadlığını təmin etmək olar.

B[redaktə]

Biz bəşər tarixində heç vaxt olmadığı qədər ortaq taleyi bölüşürük. Biz yalnız onunla birlikdə qarşılaşsaq, ona yiyələnə bilərik. Dostlar, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının olmasının səbəbi budur.
Biz elə bir dünya yaratmalıyıq ki, təkcə öz ehtiyaclarımızı deyil, həm də ədalətli, sabit və başqalarının ehtiyaclarını nəzərə alır. Hamımız eyni gəmidəyik.
  • Biz bəşər tarixində heç vaxt olmadığı qədər ortaq taleyi bölüşürük. Biz yalnız onunla birlikdə qarşılaşsaq, ona yiyələnə bilərik. Dostlar, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının olmasının səbəbi budur.
  • Biz elə bir dünya yaratmalıyıq ki, təkcə öz ehtiyaclarımızı deyil, həm də ədalətli, sabit və başqalarının ehtiyaclarını nəzərə alır. Hamımız eyni gəmidəyik.
  • Biz üçüncü minilliyə atəş qapısından daxil olduq. Əgər bu gün, 11 sentyabr dəhşətindən sonra biz daha yaxşı görsək və daha da yaxşı görsək, bəşəriyyətin bölünməz olduğunu anlayacağıq. Yeni təhlükələr irqlər, millətlər və ya bölgələr arasında fərq qoymur. Var-dövlətindən və statusundan asılı olmayaraq hər kəsin ağlına yeni bir etibarsızlıq daxil olub. Hamımızı bir-birinə bağlayan bağların daha dərindən dərk edilməsi – həm əzab içində, həm də firavanlıqda – gənci və qocanı əhatə etdi.
  • Bizə daha çox vəd lazım deyil. Artıq verdiyimiz vədləri tutmağa başlamalıyıq.
  • Bu dəyərlər: şəfqət; həmrəylik; bir-birinə hörmət - artıq bütün böyük dinlərimizdə mövcuddur. Problemin nə Quran, nə Tövrat, nə də İncildə olmadığını bir daha təsdiqləyib nümayiş etdirməklə başlaya bilərik. Tez-tez dediyim kimi, problem heç vaxt inancda deyil. Bu sadiqdir və bir-birimizə qarşı necə davranırıq. Məhz bu böyük, davamlı və universal prinsiplər Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsində və Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsində də öz əksini tapmışdır. Biz bu dəyərlərdən və onlara əsaslanan çərçivələrdən və alətlərdən - ayrılıqları aradan qaldırmaq və insanların özlərini daha təhlükəsiz və gələcəyə inamlı hiss etmələri üçün istifadə edə bilərik.
    • Dünya Sivilizasiyaları: “ Dünyada Bölünmələri Körpü Etmək ”. London Britaniya Muzeyindəki oxuduğu mühazirədən.

D[redaktə]

Diplomatiya ilə çox şey edə bilərsiniz, lakin güclə dəstəklənən diplomatiya ilə daha çox şey edə bilərsiniz.
  • Diplomatiya ilə çox şey edə bilərsiniz, lakin güclə dəstəklənən diplomatiya ilə daha çox şey edə bilərsiniz.
    • Səddam Hüseyndən tabe olmaq üçün gücdən istifadə ilə bağlı mətbuat konfransı (24 fevral 1998)
  • Dünya bizim üçün deyil. Biz bunu gələcək nəsillərə etibar edirik.

Ə[redaktə]

  • Əgər qətiyyətli tədbirlər görülməsə, otuz il ərzində 2 milyard insan sağlam olmayan mənzillərə sahib olacaq.
  • Əksər xalqlarda müharibələrin şərəfinə abidələr, qəhrəmanlıq döyüşlərinin bürünc tərənnümü, zəfər tağları var. Ancaq sülh paradlar keçirmir və qaliblər panteonu yoxdur.

F[redaktə]

Fərqli dinlərimiz, fərqli dillərimiz, fərqli dərimiz ola bilər, amma hamımız bir insan irqinə mənsubuq. Hamımız eyni əsas dəyərləri paylaşırıq.
  • Fərqli dinlərimiz, fərqli dillərimiz, fərqli dərimiz ola bilər, amma hamımız bir insan irqinə mənsubuq. Hamımız eyni əsas dəyərləri paylaşırıq.

G[redaktə]

  • Gender bərabərliyi hər bir xalqın inkişafı və sülhü üçün vacibdir.

H[redaktə]

  • Hazırkı şəraitdə dövlətlər arasında məsuliyyət son dərəcə qeyri-bərabər bölünür. Kasıb və zəif dövlətlər asanlıqla cavabdehdirlər, çünki onların xarici yardıma ehtiyacı var. Halbuki, hərəkətləri başqalarına daha çox təsir edən böyük və güclü dövlətlər öz hərəkətlərində ancaq öz daxili institutları vasitəsilə hərəkət edən öz xalqları tərəfindən cilovlana bilər.
    • Trumen Prezident Muzeyi və Kitabxanasında çıxış, Müstəqillik, Missuri, 11 dekabr 2006
  • Həddindən artıq yoxsulluğun aradan qaldırılması prioritet kimi müəyyən edilmiş və müəyyən edilmiş tədbirlər üçün konkret hədəflər müəyyən edilmişdir. Bir çoxları qloballaşmanın potensial faydalarının başa düşüldüyünü, lakin insanların hələ də onları hiss etmədiyini söylədi. Razılaşırlar ki, həllin bir hissəsi suveren dövlətlərin öz xalqlarının, xüsusən də ən yoxsulların ehtiyaclarına üstünlük verməkdir. Bununla belə, dövlətlər qloballaşma problemlərini həll etmək üçün özəl sektor və vətəndaş cəmiyyəti ilə işləməlidir. Daha ədalətli bir dünya iqtisadiyyatı tələb olundu ki, daha çoxu olanlar daha az olanlar üçün daha çox işlər görürlər.
    • Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyasının Minilliyin Sammitində çıxışı (8 sentyabr 2000)
  • Holokostdan bəri, dünya, böyük rüsvayçılıqla, Kamboca, Ruanda və keçmiş Yuqoslaviyada soyqırımların qarşısını almaq və ya sona çatdırmaq üçün dəfələrlə uğursuzluğa düçar oldu.

İ[redaktə]

  • İndiki həqiqi sərhədlər millətlər arasında deyil, güclü ilə zəif, azad və məhdud, imtiyazlı ilə məzlum arasındadır. Bu gün heç bir divar dünyanın bir hissəsindəki humanitar və ya insan haqları böhranını digər bölgədəki milli təhlükəsizlik böhranından ayıra bilməz.
  • 20-ci əsr saysız-hesabsız münaqişələr, izah edilməmiş əzablar və ağlasığmaz cinayətlərlə viran qalmış, bəlkə də bəşər tarixində ən ölümcül əsr idi. Zaman keçdikcə bir qrup və ya bir millət digərinə həddindən artıq zorakılıq etdi, çox vaxt irrasional nifrət və şübhə, yaxud hədsiz təkəbbür və güc və resurslar üçün susuzluq. Bu kataklizmlərə cavab olaraq, dünya liderləri heç vaxt olmadığı qədər xalqları birləşdirmək üçün əsrin ortalarında bir araya gəldilər. Forum - Birləşmiş Millətlər Təşkilatı yaradıldı - burada bütün xalqlar hər bir insanın ləyaqətini və dəyərini təsdiq etmək, bütün xalqlar üçün sülh və inkişafı təmin etmək üçün qüvvələrini birləşdirə bildilər. Burada dövlətlər qanunun aliliyini gücləndirmək, yoxsulların ehtiyaclarını tanımaq və həll etmək, insanın qəddarlığını və tamahkarlığını cilovlamaq, təbiətin sərvətlərini və gözəlliyini qorumaq, kişi və qadınların bərabər hüquqlarını qorumaq və gələcəyin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün birləşə bilərdi.
  • 21-ci əsrdə mən inanıram ki, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının missiyası irqindən və dinindən asılı olmayaraq hər bir insan həyatının müqəddəsliyi və ləyaqətinin yeni, daha dərindən dərk edilməsi ilə müəyyən ediləcək. Bu, bizdən dövlətlər çərçivəsindən kənara, millətlərin və ya icmaların səthinin altına baxmağı tələb edəcək. Biz dövlətə, millətə zənginlik və xarakter verən ayrı-ayrı kişi və qadınların şəraitinin yaxşılaşdırılmasına heç vaxt olmadığı kimi diqqət yetirməliyik.

K[redaktə]

  • Keçən əsrin dərsi ondan ibarətdir ki, fərdin ləyaqətinin tapdandığı və ya təhdid edildiyi yerdə - vətəndaşların öz hökumətlərini seçmək üçün əsas hüququndan və ya onu müntəzəm olaraq dəyişmək hüququndan istifadə etmədikləri yerdə - çox vaxt münaqişə baş verir, günahsız insanlar Bedelini ödəyən vətəndaşlar, həyatlar kəsildi və cəmiyyətlər məhv edildi. Demokratiyaya maneələrin mədəniyyət və ya dinlə çox az əlaqəsi var, daha çox isə hakimiyyətdə olanların nəyin bahasına olursa olsun öz mövqelərini qorumaq istəyi ilə bağlıdır. Bu, nə yeni bir fenomendir, nə də dünyanın hər hansı bir hissəsi ilə məhdudlaşmır. Bütün mədəniyyətlərdən olan insanlar seçim azadlığını yüksək qiymətləndirirlər və həyatlarına təsir edən qərarlarda söz sahibi olmaq ehtiyacını hiss edirlər.
  • Kimsə əziyyət çəkirsə, hamıya təsir edir.

M[redaktə]

  • Mədəniyyətlərin sonsuz müxtəlifliyi ilə yanaşı, bir qlobal sivilizasiya mövcuddur ki, onun daxilində bəşəriyyətin ideya və inanclarının formalaşması və inkişafının dinc və səmərəli prosesi gedir. Bu sivilizasiya fərqliliklərə dözümlülük, mədəni müxtəlifliyin təntənəsi, əsas universal insan hüquqlarının qəbulu və bütün insanların onların idarə olunmasında söz sahibi olduğuna inamla səciyyələnməlidir. Məhz bu sivilizasiyanı yeni minillikdə qorumalı və dəstəkləməliyik.
    • (B. N. Kuzık, Yu. V. Yakovetsdən sitat gətirir. “Sivilizasiyalar: nəzəriyyə, tarix, dialoq, gələcək”. II cild, S. 100)
  • Mən bəzən bugünkü Afrika diktatorlarını başa düşməkdə çox çətinlik çəkirəm, çünki ənənəvi Afrika cəmiyyətində insanlar problemləri müzakirə edirdilər. Danışdılar, danışdılar. Bilirsiniz, məclisdə görüşmək, ağacın altına girmək, danışmaq ənənəsi. Problemi həll edə bilmirsinizsə, ertəsi gün görüşür və həll yolu tapana qədər danışmağa davam edirsiniz.

S[redaktə]

  • Soyqırım bir insanın etdiyinə görə deyil, kim olduğuna görə öldürülməsi ilə başlayır. “Etnik təmizləmə” kampaniyası bir qonşunun digərinə üz tutması ilə başlayır. Yoxsulluq o zaman başlayır ki, hətta bir uşaq da təhsil almaq hüququndan məhrum edilir. Bir həyatın ləyaqətini qorumamaqdan başlayan şey, çox vaxt bütün xalqlar üçün fəlakətlə başa çatır. Bu yeni əsrdə sülhün təkcə dövlətlərə və ya xalqlara deyil, həmin icmaların hər bir üzvünə məxsus olduğunu dərk etməkdən başlamalıyıq. Dövlətlərin suverenliyindən artıq insan hüquqlarının kobud şəkildə pozulması üçün sipər kimi istifadə edilməməlidir. Sülh ehtiyacı olan hər bir insanın gündəlik varlığında real və hiss oluna bilən olmalıdır. Sülh hər şeydən əvvəl axtarılmalıdır, çünki bu, bəşər ailəsinin hər bir üzvü üçün ləyaqətli və təhlükəsiz həyat sürmək şərtidir.

T[redaktə]

  • Təhsil hər bir insanın hüququdur və böyük əhəmiyyətə və potensiala malikdir. Azadlıq, demokratiya və davamlı inkişaf prinsipləri təhsil üzərində qurulub... hamı üçün təhsildən başqa vacib heç nə, başqa missiya yoxdur...
  • Təzə su qiymətlidir, çünki biz onsuz yaşaya bilmərik. Əvəzolunmazdır, çünki onun əvəzedicisi yoxdur. Və bu, incə resursdur, çünki insan fəaliyyəti mövcud şirin suyun miqdarına və keyfiyyətinə dərin təsir göstərir.

İstinadlar[redaktə]