Konfutsi

Vikisitat saytından
Keçid et: naviqasiya, axtar
Confucius 02.gif



A B C Ç D E Ə F G H X  İ   J  K Q L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z

Konfutsi (e.ə.551-479) - Çin mütəfəkkiri, siyasi xadim və pedaqoq.

A[redaktə]

  • Ac mədənin cəzasını yorğun ayaqlar çəkər.
  • Ağac yaşkən əyilər.
  • Ağılla hərəkət etmək üçün insanın üç yolu var : birinci ən nəcib yol - düşüncə, ikinci ən asan yol- təqlid, üçüncü ən acı yol - təcrübədir.
  • Ağıllı insan heç kimlə yarışmaz, beləcə heç kim onunla yarışa bilməz.
  • Ağıllı öz uğursuzluqlarının səbəbini özündə, nadan isə başqalarında axtarır.
  • Axmaq – insanların onu yaxşı tanımadıqlarından, ağıllı isə, əksinə, özünün insanları tanımadığından şikayətlənir.
  • Axmağın qəzəbi onun sözlərində, ağıllının qəzəbi onun əməllərində özünü büruzə verir.
  • Alqışı ən səssiz şəkildə qarşılayan, alqışa layiq olmuş deməkdir.
  • Almaz yonulmazsa, insan yanılmazsa mükəmməlləşməz.
  • Allahım! Səndən başqa hər şeyi olanlara yazığım gəlir.

B[redaktə]

  • Bildiyini bilənin arxasınca gedin, bildiyini bilməyəni oyandırın, bilmədiyini bilənə öyrədin, bilmədiyini bilməyəndən qaçın.
  • Biliyə üç yol aparır: ən asanı – təqlid, ən çətini – təcrübə, ən şərəflisi – düşüncədir.
  • Bir insan səhər doğru yolda isə, axşam saatlarında da elə qalacaq və bundan peşman olmayacaq.
  • Bir milləti məhbus etmək istəsəniz, onun musiqisini çürüdün.
  • Bir şeyi bildiyin zaman, onu bildiyini göstərməyə çalış. Bir şeyi bilmirsənsə, onu bilmədiyini qəbul et.
  • Bir yerdə kiçik insanların böyük kölgələri varsa, o yerdə günəş batır deməkdir.
  • Bir adama yaxşılıq etmək istəyirsənsə ona balıq vermə balıq tutmağı öyrət.
  • Bir millətin bütün idarəçiliyinimənə versəydilər, ilkin olaraq dilini düzəldərdim.
  • Bir millətin xarakterini bilmək istəyirsənsə, o millətin musiqisini dinləyin.
  • Bir cəmiyyətin musiqisi pozulubsa, o cəmiyyətdə bir çox şeylər pozulmuşdur.
  • Böyük insanlar az danışır, çox işləyir.
  • Böyük insanlar həyatın mənasını özündə, kiçik adamlar isə özgələrində axtarır.

C[redaktə]

  • Cızıq bir almaz, cızıq olmayan bir çaxmaq daşından daha yaxşıdır.

D[redaktə]

  • Danışarkən üç şeyə diqqət yetirmək lazımdır: başqası danışanda sözünü kəsməmək, danışmaq növbəsi çatanda susmamaq, danışarkən əl-qol atmamaq.
  • Dərin olan quyu deyil, qısa olan ipdir.
  • Dövlətin xəzinəsi ədalətdir.
  • Dünyanın yalnız lazımsız hissəsi insana açıla bilər və yalnız sarsaq adamlar özlərini hər şeyi bilən göstərə bilərlər.
  • Düşüncəsiz təhsil hədər zəhmətdir.
  • Düşünmədən öyrənmək faydasız, öyrənmədən düşünmək təhlükəlidir.
  • Düşünmədən öyrənmək vaxt itirməkdir.

E[redaktə]

  • Edilmiş şeylər üzərində danışmaq lazımsızdır, keçmiş şeyləri ayıblamaq da mənasızdır.
  • Ehtiyatlı adamlar az hallarda səhv edir.
  • Elm, bilik o qədər böyük həzz mənbəyidir ki, o, insana hər şeyi, hətta fiziki iztirabı, necə qocaldığını unutdura bilər.
  • Elm sahibi olmadığını bilməyin özü də bir növ elm sahibi olmaq deməkdir.
  • Etdiyin səhvdən dönməkdən qorxma.

Ə[redaktə]

  • Ədalət qütb ulduzu kimi yerində dayanar və geri qalan hər şey onun ətrafında dönər.
  • Əgər qüsurların varsa, onlardan xilas olmağa çalışmalısan və bundan qorxmamalısan.
  • Əsl bilik – bildiyin şeyi bildiyini, bilmədiyin şeyi isə bilmədiyini bilməkdir.
  • Əsl səhvlər düzəldilə bilməyən səhvlərdir.
  • Ətraflıca çalış, doğru bir şəkildə araşdır, diqqətlicə düşün, düşündüklərini nəzərdən keçir, ciddi və səmimi bir şəkildə tətbiq et.

G[redaktə]

  • Gerçəyi bilənlər ilə onu sevənlər heç bir zaman bərabər deyildirlər
  • Güclü olan, zəif yanını hər kəsdən yaxşı biləndir; daha güclü olan isə zəif yanına hökm edə biləndir.
  • Gülərüzlü olmayan bir Adam, mağaza açmamalıdır.
  • Günəşin batdığı yerdə balaca insanların kölgəsi böyük görünür.
  • Günəşin sənə gəlməyini istəyirsənsə kölgədən çıx.

H[redaktə]

  • Heç kim müvəffəqiyyət nərdivanını əlləri cibində çıxmamışdır.
  • Heç nə nə gec olur, nə də tez... Hər şey vaxtında olur.
  • Hər şey bir gözəlliyə malikdir, lakin bunu hər kəs görməz.
  • Həyatda ən böyük arzum yaxın adamlarıma sədaqətli olmaq, cəmiyyətə xidmət etmək və qocalara yardım əli uzatmaqdır.
  • Həyatın nə olduğunu bilmiriksə, ölümün nə olduğunu necə bilərik?

X[redaktə]

  • Xeyirxah mərd və sarsılmaz olar.

İ[redaktə]

  • İnsanın ölüm anındakı sözləri çox qiymətlidir.
  • İnsanlar bir-birini qardaş bilməlidir.
  • İnsanlar məni tanımır deyə üzülməyəcəm; insanları tanımıram deyə üzüləcəm.
  • İnsanlar sahib olduqlarını kiçik hesab edər, sahib ola bilmədiklərini əhəmiyyət verər.
  • İnsanları nə üçün öldürürsünüz, bir az gözləyin onsuz da öləcəklər.
  • İnsanların səni tanımadıqlarından narahat olma, sən insanları tanımadığına görə narahat ol.
  • İnsanların ümidləriylə oynama, bəlkə də tək sahib olduqları şey odur.

K[redaktə]

  • Kamil insan gözəl söz söyləyə bilən insan deyil, söylədiyini edən və edə bildiyini söyləyən insandır.
  • Kimin haqlı olduğuna yox, nəyin doğru olduğuna dair qərar verin.
  • Kiçik üstünlüklərin arxasından qaçarkən böyük müvəffəqiyyətləri qaçıra bilərsiniz.
  • Kiçiklər ot kimidir, böyüklər isə külək: külək nə istiqamətə əsərsə, otlar da o istiqamətə əyilər.
  • Köhnə məlumatlardan bəhrələnərək yeni məlumatlar əldə etmək təlim-tərbiyənin təməlidir. Bu işi bacaran insan müəllim sayıla bilər.

Q[redaktə]

  • Qadın dünyanın ən gözəl və qiymətli varlığıdır.
  • Qadınların düşündüyünü, adətən, kişilər həyata keçirirlər.
  • Qaranlığı günahlandırmaqdansa, bir şam yandır.
  • Qədimdə insanlar elmi kamilliyə yetmək naminə öyrəndikləri halda, bu gün onu dünyanı fəth etmək naminə öyrənirlər.
  • Qəzəbinə hakim olmasan, heç nədən başına iş açıb peşman olarsan.
  • Qəzəbli adamları eşitmək zülmün başlanğıcıdır.
  • Qışqıranın səsi pis eşidilər.
  • Qocalıq qarın yağması kimi qəfildən gəlir: səhər durub görürsən ki, dörd bir tərəf ağa bürünüb.

L[redaktə]

  • Ləyaqətli adamla danışmamaq adamı, ləyaqətsiz adamla danışmaq isə sözləri itirməkdir.
  • Lovğalıq insanın bütün yaxşı xüsusiyyətlərini məhv edir.

M[redaktə]

  • Məlumat insanı şübhədən, yaxşılıq acı çəkməkdən, qərarlı olmaq qorxudan qurtarar.
  • Məlumata sahib olaraq doğulmuş biri deyiləm. Öyrətməyi sevirəm və öyrənməyə çalışıram.
  • Mən bir çox şeyi müəllimlərimdən, bundan daha çox isə şagirdlərimdən öyrəndim.
  • Milləti itaətə məcbur etmək olar, lakin elm öyrənməyə yox.
  • Müxtəlif yollarla gedən insanlar bir yerdə işləyə bilməzlər.

N[redaktə]

  • Nə axtardığını bilməyən tapdığını anlaya bilməz.
  • Nümunəvi insanlar ədaləti anlar. Ədaləti anlamayan ədalətsiz olar.
  • Nümunəvi insanlar yumşaq xasiyyətlidir Və hirslənməkdən qaçınarlar.

O[redaktə]

  • O yerdə ki, hökmdar hökmdardır, təbəə təbəədir, ata atadır, oğul oğuldur, orda qayda qanun var, əmin-amanlıq var.
  • Oxudum, unutdum, gördüm, xatırladım, etdim, öyrəndim.

Ö[redaktə]

  • Öyrətmək iki dəfə öyrənmək deməkdir.
  • Öz borcunu dərk edib, onu yerinə yetirməmək qorxaqlıqdır.
  • Özünə layiq olmayanla dostluq eləmə.
  • Özünü bağışlamayan bir insanın bütün qüsurları bağışlanıla bilər.

P[redaktə]

  • Pis fikirlərin olmasa, pis əməllərin də olmaz.

S[redaktə]

  • Səhvi düzəltməmək ən böyük səhvdir.
  • Sözlərin gücünü anlamadan, insanların gücünü anlaya bilməzsən.
  • Sözlərin qüvvətini bilməyən insanlarla əsaslı bir mövzunu danışmaq mümkün deyil.
  • Susmaq, insanı ələ verməyən sadiq bir yoldaşdır.

T[redaktə]

  • Təbiətinə görə insanlar bir-birinə yaxın, vərdişlərinə görə isə bir-birindən uzaqdırlar.
  • Təhsilli insanlar əvvəlcə ədalətə dəyər verər. Təhsilli insanlar ədalət olmadan cəsarət sahibi olarsa üsyankar olarlar. Kiçik insanlar ədalət olmadan cəsarət sahibi olarsa quldur olarlar.
  • Təvazökar olaraq danışmayan bir adam, zamanla bununla əlaqədar bütün sözləri də unuda bilər.

U[redaktə]

  • Unutmaq mümkün olmasaydı, həyat işgəncəyə çevrilərdi.
  • Uzaq planları olmayan insanı yaxında fəlakətlər gözləyir.

V[redaktə]

  • Vəfa və səmimiyyət ilk prinsipləriniz olmalıdır.

Y[redaktə]

  • Ya bir yol tap, ya bir yol aç, ya da yoldan çəkil.
  • Yaxşı insan, gözəl söz söyləyən deyil, söylədiyini edən və edə biləcəklərini söyləyən adamdır.

Z[redaktə]

  • Zaman pula bənzəyir – lazımsız yerə xərcləməsən hər şeyə çatar.

Mənbə[redaktə]

  • Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı,2005

Məqalə ilə əlaqəli digər Vikimedia səhifələri:

Vikpediyada Konfutsi haqqında məqalə var.