Sədi Şirazi

Vikisitat saytından
(Sədi səhifəsindən yönləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Wikipedia logo
Sədi Şirazi haqqında Vikipediyada məqalə var.
Sədi

Sədi Şirazi - İran şairi və mütəfəkkiri.



A B C Ç D E Ə F G H X  İ   J  K Q L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z


A[redaktə]

  • Axmaq adam sussa yaxşıdır. Amma o, bunu bilsəydi, axmaq olmazdı.
  • Axmağa məsləhət verənin özünün məsləhətə ehtiyacı var.
  • Ağıl yer üzündən götürülsə də, heç kəs ağılsız olduğunu qəbul etməz.
  • Ağıldan kəmliyi iki şey müəyyən edir: susmaq lazım gələndə danışmaq, danışmaq lazım olanda susmaq.
  • Ağıllı adamın axmaq qarşısında susmağı təəccüblü deyil, çünki nağara səsi tar səsinə, sarımsaq iyi ənbər qoxusuna həmişə üstün gəlir.
  • Ağıllı bir adamdan soruşdular: Xoşbəxt kimdir, bədbəxt kim?

Dedi: Xoşbəxt odur ki, əkər-yeyər, bədbəxt odur qoyub gedər.

  • Ağıllılar öz istədiklərini, ağılsızlar başqalarının istədiklərini öyrənir.
  • Ağlıma və zəkama görə başımın üstündə halə parladı.
  • Alim avamların səhvlərinə göz yummamalıdır. Bunun hər iki tərəfə ziyanı vardır: bu tərəfin əzəmət azalar, o tərəfin cəhaləti artar.
  • Arif ol, söhbəti müxtəsər eylə,
    Uzun danışandan qaç, həzər eylə.
    Yüz əyri ox atsan olmaz dəyəri,
    Bir ox at, hədəfdən getməsin əyri.

B[redaktə]

  • Başqasının sözünü kəsib danışmaq öz qanmazlığını etiraf etmək deməkdir.
  • Başındakının dəyərini bilməyən, ona nankorluq edəndən xeyr gəlməz. Onun sözünə və andına inanmaq olmaz.
  • Biliksiz bir şəxs döyüş barabanına bənzər: səsi çox, içi boşdur.
  • Bilmədiyim şeyi soruşmaqdan utanmadım.
  • Bir cahil üçün ən yaxşı şey susmaqdır. Nə var ki, bunu bilsəydi, onsuz da cahil olmazdı.
  • Bir ömürdə ələ gələn dostu bir anda incidib əldən vermə.
  • Bir şəhəri əhatə etdiyin və rəhbərliyi keçirdiyin zaman xalqa əvvəlkindən daha yaxşı davran.
  • Bütün dünya başdan-başa yerə tökülən bir damla qana dəyməz.
  • Bütün kainatın ən əzizi, zahirən insan, mövcudatın ən rəzili itdir. Lakin ağıllı adamların hamısı bu fikirdədir ki, vəfalı it vəfasız insandan yaxşıdır.

C[redaktə]

  • Cahillə mübahisə etmək hədərdir.
  • Cahillərə baş qoşan alim hörmət gözləməməlidir. Cahil adam heyvərəlik və uzunçuluqda alimə üstün gəlsə təəccüblü deyildir, çünki həmişə daş cavahiri sındırır.
  • Cəvahir toz-torpağa batsa da yenə qiymətini itirməz, toz-torpaq göyə qalxsa da yenə qiymətə minməz. Tərbiyəsiz istedad heyifdir, istedadsız tərbiyə isə mümkün deyildir. Kül oddan əmələ gəldiyi üçün ali əsli-nəsəbi vardır, lakin özündə hünər olmadığından torpağa bərabərdir; şəkərin qiyməti qamışdan əmələ gəldiyi üçün deyil, təbiətində şirinlik olduğu üçündür.
  • Cinayətdən sonra tövbənin xeyri yoxdur.

D[redaktə]

  • Darıxma iş görünsə bir qaranlıq quyuda

Çünki qaranlıqdadır o dirilik suyu da.

  • Dərin dəniz daş atmaqla bulanmaz.
  • Dil – hünər sahiblərinin xəzinəsinin açarıdır.
  • Dinlə bir nəsihət söyləyirəm mən-
    Kim tikan əkibsə, dərməz yasəmən.
  • Dostlarına qarşı belə oyanıq olmalısan. O zaman düşmənindən də əmin ola bilərsən.
  • Dostunun qəlbini qırsan, düşmənini şad edərsən.
  • Düşmənin ölkəsini əhatə edib fəth etdiyin zaman asayiş və təhlükəsizlik işlərində oranın həbsxanalarındakı məhbusları vəzifələndir. Onların ürəkləri ağrılıdır. Zülmə keçid verməzlər.
  • Düşmənin yaxınlarından biri sənə dostluq əlini uzada bilər, bunu məmnunluqla qarşıla.
  • Düşmənin dostu düşməndir, unutma.
  • Düşmənlə barışanın məqsədi dostlarla savaşmaqdır.

E[redaktə]

  • Elm dini qorumaq üçündür, yoxsa dünya nemətlərini udmaq üçün deyil.
  • Elm əqidəli olmaq üçündür, dünya malı yığmaq üçün yox.
  • Elm oxuyub əməl etməyən adam yer sürüb toxum səpməyən əkinçiyə bənzər.
  • Elmi bələkdən qəbrədək öyrənmək lazımdır.
  • Eşq çadırının qurulduğu yerdə məntiq axtarma.
  • Ey başqalarının iztirablarına görə narahat olmayan, sənə insan demək yaraşmaz.

Ə[redaktə]

  • Əmrindəkiləri bağışlamağı bilməyənlər, bir gün bu insanların əfvinə möhtac olarlar.
  • Ərəblər deyirlər: bağışla, lakin minnət qoyma, çünki faydası özünə qayıdacaqdır.
  • Əsəri olmayan alim barsız ağacdır.

H[redaktə]

  • Həddən artıq zarafat etmək alim üçün qüsurludur.
  • Hər kəsin quldur ola biləcəyini düşünən kimsə, kisəsindəki incini asan asan oğurlatmaz.
  • Hər şey səbrlə düzələr, tələsən tərsə düşər.
  • Həvəssiz şagird pulsuz aşiqə, bələdçisiz səyyah qanadsız quşa, əməlsiz alim barsız ağaca, elmsiz zahid qapısız evə oxşar.
  • Hirs atəşinin ilk odundan qəzəb sahibi yanar, alovun düşmənə çatıb-çatmaması isə sonraya qalar.

X[redaktə]

  • Xalqın gizli eyibini açma ki, onları rüsvay edərsən, özünü etibardan salarsan.
  • Xalqın sevgi və etibarını qazansan düşməni həqiqətən məğlub etmisən deməkdir.
  • Xəbər ürək açan deyilsə, sən sus, başqası desin.
  • Xəsisin gümüşü onu basdıranda torpaqdan çıxar.

İ[redaktə]

  • İki adam dinin və dövlətin düşmənidir: həlim olmayan hakim, elmi olmayan alim.
  • İki adam öldü və dünyadan həsrətlə getdi: biri odur ki, yığdı yemədi, digəri odur ki, bildi eləmədi.
  • İki düşmən arasında elə söz danış ki, onlar dostlaşanda utanmayasan.
  • İki şey mümkün deyildir. Qismətdən artıq yemək və əcəl çatmamış ölmək.
  • İlanın başını düşmən əli ilə əz, hər iki tərəfi xeyirlidir: düşmən qələbə çalarsa, ilanı öldürmüş olarsan, ilan qalib gələrsə düşməndən qurtararsan.
  • İmansız adamda ibadət olmaz, ağılsız adama dövlət yaraşmaz. Savaşda zirəng olan adam mülayim olmaz.
  • İnsan ruhunu iki şey qaraldar: susulacaq yerdə danışmaq və danışılacaq yerdə susmaq.
  • İnsanın hər nəfəsdə 2 dəfə şükür etməsi lazımdır. Biri nəfəs aldığı üçün, biri nəfəs verdiyi üçün. Çünki verib almamaq var və alıb verməmək var.
  • İstəyi olmadan öyrənən şagird qanadsız quşdur.

K[redaktə]

  • Kəmərə qızıl taxıb qul kimi durmaqdansa, yavan çörək yeyib öz evində ağa kimi oturmaq yaxşıdır.
  • Kim ki, qılınc çəkib etsə yamanlıq,

Əlini dişləyib çəkər peşmanlıq.

  • Kim özündən çox bilənlə mübahisə etsə ki biliyi meydana çıxsın, biliksizliyi ortaya çıxar.
  • Köhnə paltar geymək təzəsini dilənməkdən yaxşıdır.
  • Könlünün dərdli olmasını istəmirsənsə, dərdli könülləri dərddən qurtar.
  • Küçə itlərinin ov itini görməyə gözü olmadığı kimi hünərsizilərin də hünər sahibini görməyə gözləri olmaz, hay-küy qoparırlar, lakin qabağa gəlməkdən qorxarlar, yəni rəzil adam sənətdə birinə üstün gələ bilmədikdə böhtana başlayıb onun üstə düşər.

Q[redaktə]

  • Qənaət etməyi bacarsaydıq, dünyadakı qayğılar daha asan həll olunardı.
  • Qəzəblənəndə özünü saxlaya bilən adam başqalarının da günahını bağışlaya bilər.
  • Qəzəbin atəşi əvvəlcə sahibini yandırar;qığılcımı düşmənə ya çatar, ya da çatmaz.
  • Qızıl ilə düzələn işdə canı təhlükəyə salmaq ağılsızlıqdır.

M[redaktə]

  • Mal-dövlət yaşamaq üçündür, yaşamaq mal-dövlət yığmaq üçün deyil.
  • Müəllimdən işgəncə görməyən həyatda zülm çəkər.

N[redaktə]

  • Nadanın ağıllıya nifrəti daha çoxdur, nəinki ağıllının nadana.
  • Nəsihətdən dəm vuran adamın özü başqalarının öyüdünə möhtacdır.

O[redaktə]

  • Oxuduğuna əməl etməyən alim məşəl gəzdirən kora bənzər.
  • On dərviş bir kilimdə yatarkən iki padşah bir dünyaya sığmaz.

Ö[redaktə]

  • Ölkənin idarə olunmasını yan-yörədəkilərin öhdəsinə buraxan hökmdan tez taxtdan düşər.
  • Özünü böyük görürsən? Yaxşı, düz demişlər: çəpgöz biri iki görür.
  • Övladlarımızı quzu kimi böyütməyək ki, gələcəkdə onları qoyun kimi otarmasınlar.

P[redaktə]

  • Peşman olmamaq üçün danışmazdan öncə fikirləş.
  • Pislə oturan yaxşılıq qazana bilməz.[1]

R[redaktə]

  • Ruzi yalnız elmlə əldə edilsəydi, cahildən çətin yaşayan olmazdı.

S[redaktə]

  • Sağlam olmaq istəyirsinizsə, heç vaxt doyunca yeməyin.
  • Sağlamlığın əsl dəyəri xəstəlik zamanı bilinər.
  • Sevgin yoxdursa, dost axtarma.
  • Sevmədiyimiz insanla da elə danışmalıyıq ki, sabah onunla dost olanda dediyimiz sözlərə görə xəcalət çəkməyək.
  • Sən yağ-bal içində üzərkən qardaşlıqdan, dostluqdan dəm vuranlar çox da inanma, əsl dost o adamdır ki, sənin ağır vaxtlarında, ehtiyac məqamlarında kömək əlini uzatsın.
  • Sənə dedim: Saqın, dəryaya çıxma, indi ki, çıxmısan ürəyini tufanlara tapşır.
  • Sirrini yoldaşına bildirmə, nə bilirsən, bəlkə bir gün düşmən oldu. Düşməninə də çox zərər vurma, bəlkə bir gün dost olar. Gizlətmək istədiyin sözü ən sədaqətli dostuna belə demə, çünki hər bir dostun da öz dostu, dostunun da dostu var.

Ş[redaktə]

  • Şeytan əməli heç kimə yaraşmaz, xüsusilə alimə. Çünki elm şeytana qarşı bir silahdır, silah sahibi isə düşmənə əsir düşsə rüsvayçılıq bir neçə qat artıq olar.
  • Şeytanlıq eyləyib kim ara vursa,

Bəxti üz döndərər, o görər cəza.

  • Şirlə pəncələşmək, şəmşirlə yumruqlaşmaq ağıllı adamlara yaraşmaz.

T[redaktə]

  • Tabeliyindəkilərin təqsirindən keçmək istəməyən şəxs gec-tez özü onların əfvinə möhtac olacaq.
  • Tac və taxt keçicidir. Keçmişlərin yaxşılıqlarını an ki, sənin də adını gələcəkdə ansınlar.
  • Tamahkara dünyanı da versən, doymaz.
  • Tərbiyəsiz istedada heyf.

Y[redaktə]

  • Yaxşı da, yaman da, keçər dünyada,

Çalış yaxşılıqla düşəsən yada.

  • Yalnız öz hayına qalan qardaş nə qardaşdır, nə yoldaş.
  • Yarasa sevmirsə nurlu günəşi, Günəşin əskilməz bundan atəşi.
  • Yer üzündə heç bir Hüma quşu qalmasa da, kimsə bayquşun kölgəsinə sığınmaz.

V[redaktə]

  • Var-dövlət sərvətə deyil, qənaətə söykənir.
  • Varlı vaxtında kömək etməyən yoxsul vaxtında kömək görməz.

Z[redaktə]

  • Zehni əmək hər cür kədəri uzaqlaşdırmağa qadirdir.
  • Zəif düşmən tabe olursa, o bunu güclü olmaq xatirinə edir. Əgər dostların dostluğuna etibar yoxdursa, düşmənin yaltaqlığına necə etibar etmək olar? Kiçik düşmənə etinasız baxmaq xırda qığılcıma məhəl qoymamaq kimidir.
  • Zəif düşmənə rəhmin gəlməsin, güclənsə sənə rəhm etməyəcəkdir.

Mənbə[redaktə]

Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı,2005

Vikianbarda Sədi Şirazi ilə əlaqəli mediafayllar var.

  1. Ziyəddin Məhərrəmov. "Bir bahar küləyi", Bakı, "Nurlan", 2012.