Məzmuna keç

Yerli



A B C Ç D E Ə F G H X  İ   J  K Q L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z


A[redaktə]

  • Amerika millətinin formalaşması zamanı yerli əhalinin öz torpaqlarından məhrum edildiyini əsas gətirərək ABŞ-ın varlığını inkar etmək heç kimin ağlına gəlməzdi. Heç kim mübahisə etməz ki, Norman fatehləri Britaniya adalarından qovulmalı və ya ərəblər İspaniyaya geri qaytarılmalıdır. Əgər biz dünyanı nəhəng bir dəlixanaya çevirməkdən qaçmaq istəyiriksə, onun əhalisini müəyyən bir tarixi qanunauyğunluğa uyğun olaraq yenidən bölüşdürmək istəyinə qarşı durmalıyıq. Bu gün İsrail yalnız özünün yaradılmasının uzun və ağrılı tarixi prosesin nəticəsi olduğunu, həmçinin bu həqiqəti inkar etmək cəhdinin yeni faciələrə səbəb olacağını qəbul etməklə, mövcud olmaq hüququnu iddia edə bilər. Şlomo Zand

B[redaktə]

  • Bəşəriyyətin öz yerli əlavələri var. Doğulduqları və böyüdükləri yerə xüsusi diqqət yetirirlər. Tomas Klarkson
  • Bir insan Afrikanın ritmini tutduqda, onun bütün qitənin musiqisində təkrarlandığını görür. Heyvanlardan öyrəndiklərim yerli insanlarla ünsiyyətdə olarkən də faydalı oldu... Yerli afrikalılarla təmasda olduqdan sonra gündəlik həyatımın ritmini Afrika orkestrinin ritminə uyğunlaşdırdım. Karen Blixen
  • Bizim Amazon tropik meşəmiz Qərbi Avropadan daha böyükdür və demək olar ki, toxunulmamış qalır. Bu onu göstərir ki, biz öz ətraf mühitini ən çox qoruyan ölkələrdən biriyik. İlin bu vaxtı quru hava və küləklər həm kortəbii, həm də kriminal yanğınlara üstünlük verir. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, yerli və yerli əhali də oddan öz mədəniyyətlərinin və yaşamaq vasitələrinin bir hissəsi kimi istifadə edir. Bütün ölkələrin öz problemləri var. Bununla belə, Amazon yanğınları səbəbindən beynəlxalq medianın çoxundan əziyyət çəkdiyimiz sensasiyalı hücumlar bizim vətənpərvərlik hisslərimizi oyatdı. Amazonun dünya irsi olduğunu söyləmək yanlış fikirdir; və alimlərin təsdiq etdiyi kimi, bizim meşəmizin dünyanın ağciyəri olduğunu söyləmək yanlış fikirdir. Bəzi ölkələr bu səhvlərə əl ataraq kömək etmək əvəzinə, medianın yalanlarına uyaraq, müstəmləkəçilik ruhu ilə hörmətsiz davranıblar. Onlar bizim üçün ən müqəddəs olanı şübhə altına aldılar: suverenliyimiz! Onlardan biri G7-nin son iclasında bizi dinləmədən Braziliyaya qarşı sanksiyalar tətbiq etməyi təklif etməyə cürət etdi. Jair Bolsonaru
    • BMT Baş Assambleyasının 74-cü sessiyasında çıxışı.
  • Bu dəyər miqyasını kim və necə əlaqələndirəcək? Bəşəriyyət üçün yaxşı və pis əməllər, dözülməz olanlar üçün bu gün fərqləndirilən bir şərh sistemini kim yaradacaq? Bəşəriyyətə nəyin həqiqətən ağır və dözülməz olduğunu və dərini yalnız yerli olaraq nəyin otardığını kim izah edəcək? Kim qəzəbi daha yaxın olana yox, ən dəhşətlisinə yönəldər? Kim belə bir anlayışı öz insan təcrübəsinin hüdudlarından kənara köçürməyə müvəffəq ola bilər? Başqalarının uzaq sevincini və kədərini, özünün heç vaxt yaşamadığı ölçüləri və aldatmaları dərk etməyi fanat, inadkar bir insan məxluquna təlqin etməyə kim müvəffəq ola bilər? Təbliğat, məhdudiyyət, elmi sübut - hamısı faydasızdır. Ancaq xoşbəxtlikdən dünyamızda belə bir vasitə var! Yəni sənətdir. Yəni ədəbiyyatdır. Onlar bir möcüzə göstərə bilərlər: insanın yalnız şəxsi təcrübədən öyrənmək kimi zərərli xüsusiyyətinə qalib gələ bilərlər ki, başqa insanların təcrübəsi ondan əbəs yerə keçsin. İnsandan insana, Yerdəki qısa sehrini başa vurduqca, sənət bütün yükləri, rəngləri, həyat şirəsi ilə tanış olmayan, ömürlük təcrübənin bütün ağırlığını köçürür; o, naməlum bir təcrübəni bədəndə canlandırır və ona özümüz kimi sahib olmağımıza imkan verir. Və daha çox, daha çox; həm ölkə, həm də bütün qitələr bir-birinin səhvlərini əsrlərlə davam edə biləcək vaxt fasilələri ilə təkrarlayır. Onda düşünmək olardı ki, hər şey çox aydın olacaq! Amma yox; bəzi xalqların artıq yaşadıqları, nəzərdən keçirdikləri və rədd etdikləri birdən-birə başqaları tərəfindən ən son söz olaraq kəşf edilir. Yenə də özümüzün heç vaxt yaşamadığımız təcrübənin yeganə əvəzedicisi incəsənət, ədəbiyyatdır. Onlar gözəl bir qabiliyyətə malikdirlər: dil, adət, sosial quruluş fərqlərindən kənarda, bir xalqın həyat təcrübəsini digərinə çatdıra bilirlər. Təcrübəsiz bir xalqa onilliklər boyu davam edən sərt milli sınaqları çatdıra bilər, ən yaxşı halda bütün bir xalqı lazımsız, ya səhv, hətta fəlakətli kursdan xilas edə, bununla da bəşər tarixinin döngələrini cilovlaya bilərlər. Aleksandr Soljenitsın
  • Bu qədər yaxşı idarə olunan, o qədər həssas, xeyirxah Amerika cəmiyyətinin ortasında, söhbət ölkənin yerli sakinlərindən gedirsə, soyuq eqoizm və tam hisssizlik hökm sürür. Amerika Birləşmiş Ştatlarının amerikalıları Meksikadakı ispanlar kimi öz itlərinin hindliləri ovlamasına icazə vermirlər, amma burada da hər yerdə olduğu kimi Avropa irqini canlandıran eyni mərhəmətsiz hiss var. Bu dünya bizə məxsusdur, onlar hər gün özlərinə deyirlər: Hind irqi, qarşısını almaq mümkün olmayan və gecikdirmək arzuolunmaz olan son məhvə məhkumdur. Cənnət onları sivilizasiya etməyib; ölmələri lazımdır. Üstəlik mən buna qarışmaq istəmirəm. Mən onlara qarşı heç nə etməyəcəyəm: onların məhvini tezləşdirəcək hər şeyi təmin etməklə kifayətlənəcəyəm. Zamanla onların torpaqlarına sahib olacağam və mənim hərəkətim onların ölümünün günahı olmayacaq. Amerikalı öz mülahizəsindən razı qalan kilsəyə gedir və orada Müjdənin xidmətçisi hər gün bütün insanların qardaş olduğunu və onların hamısını eyni surətdə yaradan Əbədi Varlığın onlara bir birinə kömək etmək vəzifəsini verdiyini təkrarladığını eşidir. Aleksis de Tokvil

Ç[redaktə]

  • Çox güman ki, faktlar və rəqəmlərlə sübut oluna bilər ki, Konqresdən başqa heç bir yerli Amerika cinayətkar təbəqəsi yoxdur. Mark Tven

D[redaktə]

  • Düşünmürəm ki, uzun müddət samanlıqda yatan itin bu samanlığa müstəsna hüququ olsun. Mən belə bir hüququ qəbul etmirəm. Mən, məsələn Amerikalı hindulara və ya Avstraliyadakı yerli əhaliyə hansısa haqsızlığın edildiyini də qəbul etmirəm. Mən, həmçinin daha güclü, daha inkişaf etmiş, daha ağıllı irqə mənsub insanların gəlib yerli əhalini sıxışdıraraq onların yerini tutmasını və nəticədə bu əhaliyə ziyan vurulması fikrini də qəbul etmirəm. Uinston Çörçill

E[redaktə]

  • Ermənilərin ortaya atdıqları Qarabağ məsələsi 5 ya 10 kənd məsələsi deyil, mübahisə bütöv 4 sancaq – Şuşa, Cavanşir, Cəbrayıl və Zəngəzur üstündədir. Bu elə bir xanlığın ərazisidir, burada erməni və müsəlmanların sayı bərabər olmasa da, hər halda ermənilərin mütləq çoxluğu barədə danışmağa əsas yoxdur, özü də onlar buranın yerli əhalisi deyildirlər. Rusiya ilə müharibədən sonra Türkiyədən buraya köçənlərdir... Nəhayət, Qarabağın özündə ermənilər yığcam halda yaşamırlar, müsəlmanlarla qarışıq məskundurlar. Bununla belə, biz məsələnin sülh yolu ilə həlli tərəfdarıyıq.[1] Əlimərdan bəy Topçubaşov

Ə[redaktə]

  • Əsarətçilərin yad dili yerli xalqa rəsmi olaraq yeritməsi mümkündür, hətta öa ana dilində danışan əhalinin tərkibi nə qədər qarışıq olsa belə, mümkündür. Məsələn, Rusiya imperiyasında rus dilinin, Hindistanda ingilis dilinin, Əlcəzairdə fransız dilinin, İranda fars dilinin rəsmi olaraq xalqa qəbul etdirilməsi kimi. Məcbur edilir ki, bu pərçim olunmuş dildən iclaslarda və mediada, kitab səhifələrində, tədris vəsaitlərində istifadə edilsin. Ancaq xalqın dilinə atalar sözlərini və zərb-məsəlləri, laylaları və ağıları, mərasim və sevgi mahnılarını, nağıl və əfsanələri, bütöv bir epik düzümü zorla necə qəbul etdirmək olar? Onlar əbədidir, əzəlidir və heç bir xalq digər xalqa ana dilinin folklor ahəngini zorla qəbul etdirə bilməz. Anar
  • Əsl nağıllar ... düz mifdən çıxır; onlar, sanki, miflərin kiçik bir təsdiqidir və ya bəlkə də yerli xalq şüuruna əlçatan olan mifdir. Kimsə deyə bilər ki, nağıllar zamana və məkana düşən miflərdir... eyni şeydir, bütün əsaslar var, kiçik, lakin mükəmməldir. Minimumlaşdırılmamalı, uşaqlar üçün həzm olunmamalıdır. Pamela Lindon Travers

H[redaktə]

  • Hamımıza məlum olduğu kimi, son bir neçə əsrdə müstəmləkəçilik və imperializm Asiya, Afrika və Latın Amerikası xalqlarını vicdansızcasına əsarət altına almış və talan etmişdir. Yerli əhalinin ucuz işçi qüvvəsindən və zəngin təbii sərvətlərindən istifadə edərək, tək məhsuldar iqtisadiyyatı bərqərar edərək, ucuz kənd təsərrüfatı və mineral məhsullarını ələ keçirərək, sənaye mallarını çölə ataraq, milli sənayeləri boğaraq, mübadilə etməklə super mənfəət əldə etdilər. qeyri-bərabər dəyərlər. İnkişaf etmiş ölkələrin zənginliyi, inkişaf etməkdə olan ölkələrin yoxsulluğu müstəmləkəçi və imperialist talançılıq siyasətinin nəticəsidir. Den Syaopin

İ[redaktə]

  • İrəvan qalası Avropa hərbi qaydaları üzrə möhkəmləndirilib, onun iki divarı, xəndəyi və torpaqdan düzəldilmiş səddi vardı. Təpənin üstünə əvvəllər burada yerli hərbçilər tərəfindən tətbiq edilməyən karteçlə işləyən toplar qoyulmuşdu. İrəvanlılar fuqas bombalarından istifadə edirdilər ki, bu da fransız mühəndislərinin fəaliyyətinin bəhrəsidir. — [2]İvan Qudoviç

K[redaktə]

  • Kuba rejimindən olan bu agentləri də Uqo Çaves Venesuelaya aparıb. Bu gün onların 60 minə yaxını yerli cəmiyyətin hər bir sahəsinə, xüsusən də kəşfiyyat və müdafiəyə nəzarət edir və müdaxilə edir. Bir vaxtlar inkişaf edən və demokratik ölkə olan Venesuela bu gün sosializmin qəddarlığına məruz qalır. Venesuelada sosializm işləyir! Hamı kasıbdır və azadlığı yoxdur! Braziliya da Venesuela diktaturasının təsirini hiss edir. Aclıq və zorakılıqdan qaçaraq ölkədən qaçan 4 milyon insanın bir hissəsi Braziliyaya köçüb. Biz Braziliya Ordusu tərəfindən həyata keçirilən və dünya miqyasında rəğbət qazanmış “Xoş gəlmisiniz” əməliyyatı vasitəsilə onlara kömək etmək üçün üzərimizə düşəni etdik. Biz Venesuelada demokratiyanın bərpası məqsədilə digər ölkələrlə, o cümlədən ABŞ-la işləyirik. Biz həmçinin Cənubi Amerikanın heç bir ölkəsinin bu mənfur rejimi yaşamaması üçün ciddi səylər göstəririk. Latın Amerikasında sosializmi yaymaq və həyata keçirmək məqsədilə 1990-cı ildə Fidel Kastro, Lula və Hüqo Çaves tərəfindən yaradılmış cinayət təşkilatı olan San Paulo Forumu hələ də yaşayır və ona qarşı mübarizə aparılmalıdır. Jair Bolsonaru
    • BMT Baş Assambleyasının 74-cü sessiyasında çıxışı.

Q[redaktə]

  • Qara tarix və yerli Amerika tarixi, yəhudi tarixi və bütün ABŞ tarixi bir kitabdan öyrədildikdə gözəl olmazmı? Sadəcə ABŞ tarixi. Maya Angelou
  • QİÇS böhranı mühüm heç nəyin regional, yerli, məhdud olmadığı dünyanın sübutudur; burada dövrəyə girə bilən hər şey edir və hər bir problem dünya miqyasında olur və ya olmaq üçün nəzərdə tutulub. Syuzan Zontaq

M[redaktə]

  • Mən həmişə Amerika filmlərindən daha çox Avropa filmlərinə üstünlük vermişəm. Parisə gələndə dərhal yerli sakinlərdən soruşuram: "Yaxşı, o zaman kinoteatrda hansı filmə getməliyəm?" İtaliyaya gələndə də eyni şey mənim başıma gəlir. Riçard Gere
  • Mən yalnız iki növ kişini bəyənirəm, yerli və xaricdən. Estel Barimor

S[redaktə]

  • Sovet İttifaqında təhkimçilik hökm sürür. Mən bunu bir neçə dəfə demişəm, amma deyəsən bu, daha çox bədii obraz kimi qəbul edilir. Və bu, milyonlarla hallarda uzaqlıq, əyalətçilik, səssizlik, başqasının səthi baxışlarından məharətlə gizlədilmiş tam bir reallıqdır. Yalnız təhkimçilik hüququ dünya şöhrətli insanlara şamil ediləndə bunu hər kəs görmək mümkündür. Sovet təhkimçiliyinin açarı budur: daimi yaşayış yerinə təyinat, onun icazəsi olmadan yerli hakimiyyətin tabeliyindən heç yerə gedə bilməməsi. Buna görə də, təhkimçilik təkcə birbaşa məcburi əməyin, azad vətəndaşların nə əmək seçimində, nə də onun layiqli haqqının qorunmasında, hətta ümumi həyat davranışında qətiyyən azad olmadığı düşərgələrdə və kolxozlarda deyil, onlar yerli xırda partiya satraplarına və onların şıltaqlıqlarına uyğunlaşmalıdırlar: onların qəzəbinə səbəb olub, bütün qanunlardan kənar təzyiqə məruz qala bilərlər. Aleksandr Soljenitsın

Y[redaktə]

  • Yersiz gəldi, yerli qaç. Azərbaycan atalar sözləri/Vətən və el
  • Yerli dovşanı yerli tazı tutar. Türk atalar sözləri
  • Yəhudilərin qovulması yox idi. Romalılar çoxlu pisliklər törətdilər, çoxlu insan öldürdülər, lakin heç kəsi qovmadılar. Romalılar, babillilərdən fərqli olaraq, fəth edilmiş elitaları qovmaq vərdişi yox idi. Bəli, onlara qarşı yəhudi təəssübkeşlərinin təkallahlı üsyanı var idi. Onu yerə qoydular, amma heç kimi cinayət məsuliyyətinə cəlb etmədilər. Və bu, texniki cəhətdən mümkün deyil. Romalılar, mənim təxminlərimə görə, əksəriyyəti əkinçi olan beş yüz min ilə bir milyon arasında olan bir əhalini qarışdıra bilməzdilər. Qaliblərin öz məhsuluna ehtiyacı var idi. Yəhudiləri öz yerlərindən qovmaq sadəcə məntiqsiz idi. Kitabxanada şeytan çıxarma ilə bağlı kitablar axtardığım və heç birini tapmadığım günü yaxşı xatırlayıram. Mən heyrətə gəldim. Axtarıb oxumağa davam etdim. Bunu bildiyim zaman hiss etdiyim hissləri heç şok adlandırmaq olmaz. 30-cu illərdə Fələstin yəhudiləri bilirdilər ki, eramızın 70-ci illərində heç bir qovulma yoxdur. Mən görürəm ki, Ben Qurion qovulma olmadığını və yerli "ərəblərin" qədim yəhudilərin nəslindən olduğunu bildiyini dedikdən sonra, Ben Sion Dinor gəlib baş verənlərə öz şərhini verməyə çalışır. Ərəb üsyanı başlayandan “Vətənimizdən necə kəsildiyimizi” təsvir edir! Mən kəşflərimi necə etdim? Mən bütün əsas sionist tarixşünaslığı sözün əsl mənasında yeyirdim. Məsələn, Dinor kimi tamamilə əhəmiyyətsiz insanlara. O, 50-ci illərdə İsrailin təhsil naziri olub! Və iki dəfə İsrail Dövlət Mükafatı laureatı... hansı Ben Qurionun qovulma olmadığını və yerli “ərəblərin” qədim yəhudilərin nəslindən olduğunu bildiyini söylədiyi Ben Sion Dinor gəlib baş verənlərə öz şərhini verməyə çalışır. Şlomo Zand

İstinadlar[redaktə]

  1. Dağlıq Qarabağ münaqişəsi. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin Kitabxanası. 2005. səh. 113.
  2. Бутков П.Г. Материалы для новой истории Кавказа с 1722 по 1803 г.г.s.254.