Con Stüart Mill

Vikisitat saytından
Jump to navigation Jump to search

Con Stüart Mill - İngilis iqtisadçısı və siyasətçisi.



A B C Ç D E Ə F G H X  İ   J  K Q L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z


A[redaktə]

  • Avropa xalqları ailəsini bəşəriyyətin sabit bir hissəsi əvəzinə təkmilləşən nə etdi? Onlarda, mövcud olduqda səbəb kimi deyil, nəticə olaraq mövcud olan heç bir üstün mükəmməllik yoxdur; lakin onların əlamətdar xarakter və mədəniyyət müxtəlifliyi. Fərdlər, siniflər, millətlər bir-birindən son dərəcə fərqli idilər: onlar hər biri dəyərli bir şeyə aparan çox müxtəlif yollar açdılar; və hər dövrdə müxtəlif yollarda səyahət edənlər bir-birlərinə qarşı dözümsüzlük göstərsələr də və qalanların hamısı öz yolu ilə getməyə məcbur edilsəydi, bunu əla bir şey hesab edərdilər, lakin onların bir-birinin inkişafına mane olmaq cəhdləri nadir hallarda baş verirdi. hər hansı bir daimi uğur və hər biri digərlərinin təklif etdiyi yaxşılığı almaq üçün vaxt keçdikcə dözdü. Avropa mənim fikrimcə mütərəqqi və çoxşaxəli inkişafı üçün bu yolların çoxluğuna tamamilə borcludur. Lakin o, artıq bu faydanı xeyli az dərəcədə əldə etməyə başlayır. O, qətiyyətlə bütün insanları eyniləşdirmək kimi Çin idealına doğru irəliləyir.

B[redaktə]

  • Bəzi tanınmış sosial məqsədəuyğunluğun əksini tələb etdiyi hallar istisna olmaqla, bütün insanların bərabər rəftar hüququna malik olduğu hesab edilir. Beləliklə, məqsədəuyğun sayılmağı dayandırmış bütün sosial bərabərsizliklər sadə məqsədəuyğunluq deyil, ədalətsizlik xarakteri daşıyır və o qədər zülmkar görünür ki, insanlar onlara necə dözə bildiklərini düşünməyə meyllidirlər; unudurlar ki, bəlkə də, özləri də eyni dərəcədə səhv məqsədəuyğunluq anlayışı altında başqa bərabərsizliklərə dözürlər, bunun düzəldilməsi, təsdiqlədiklərini nəhayət qınamağı öyrəndikləri qədər dəhşətli göstərərdi. Bütün sosial təkmilləşmə tarixi, bir adət və ya institutun digərinin ardınca sosial varlığın ilkin zərurətindən hamı tərəfindən damğalanmış ədalətsizlik və tiranlıq rütbəsinə keçmişdir. Qullar və azadlar, zadəganlar və təhkimlilər, patrisyenlər və plebeylər arasındakı fərqlər də belə olmuşdur; Rəng, irq və cins aristokratiyaları ilə də belə olacaq və qismən də artıqdır.
  • Böyük ağlın sınağı kiçik ağılların fikirləri ilə üst-üstə düşdüyü bir ölkədə necə böyük ağıllar yetişdirilə bilər?
  • Bu dəbdəbə əsrində o yerə çatmışıq ki, özümüzə yaxşılıq etmək üçün yad adamları işə götürürük.
Böyük ağlın sınağı kiçik ağılların fikirləri ilə üst-üstə düşdüyü bir ölkədə necə böyük ağıllar yetişdirilə bilər?

D[redaktə]

  • Doymuş donuz olmaqdansa, narazı insan olmaq yaxşıdır; Razı olan axmaqdansa, Sokratdan narazı olmaq yaxşıdır. Əgər axmaq və ya donuz fərqli fikirdədirsə, bu, sualın yalnız öz tərəfini bildiyi üçündür. Müqayisə edən qarşı tərəf hər iki tərəfi tanıyır.
  • Dövlətin ləyaqəti onu yaradan şəxsiyyətlərin ləyaqətindən asılıdır. [1]

E[redaktə]

  • Evlilik köləliyin yeganə qanuni formasıdır.

X[redaktə]

  • Xalqın iradəsi, üstəlik, praktiki olaraq xalqın ən çoxsaylı və ya ən fəal hissəsinin iradəsi deməkdir; çoxluq və ya özlərini çoxluq kimi qəbul etməyə müvəffəq olan insanlar, nəticədə, öz sayının bir hissəsini sıxışdırmaq istəyə bilər; və hər hansı digər səlahiyyətdən sui-istifadə halları kimi buna qarşı da ehtiyat tədbirləri lazımdır. Deməli, hakimiyyətin fərdlər üzərində məhdudlaşdırılması, hakimiyyət sahiblərinin müntəzəm olaraq cəmiyyət qarşısında, yəni cəmiyyətin ən güclü tərəfi qarşısında cavabdeh olduğu zaman heç bir əhəmiyyətini itirmir.

İ[redaktə]

  • İndiki dövr haqqında nə düşünsək, nə təsir etsək də, ondan çıxa bilmərik; onun əzabları ilə əziyyət çəkməli, həzzlərindən həzz almalıyıq; biz onun payına şərik olmalıyıq və ya faydalı, ya da rahat olmaq üçün hətta onun xarakterindən də iştirak etməliyik.

T[redaktə]

  • Tarix bizə daim zülmlə susdurulmuş həqiqəti göstərir; əbədi olaraq basdırılmazsa, əsrlərlə geri çəkilə bilər.

U[redaktə]

  • Universitetlər hər hansı bir xüsusi yaşayış növünü təmin etmək üçün tələb olunan bilikləri öyrətmək üçün orada deyillər. Onların işi bacarıqlı hüquqşünaslar, həkimlər və ya mühəndislər deyil, bacarıqlı və zərif insanlar yetişdirməkdir.

İstinadlar[redaktə]

  1. Ağıla və qəlbə işıq saaçan sözlər. Bakı, 2014. səh.96