Şeir

Vikisitat saytından
Jump to navigation Jump to search
Tarixə məlum olan ən qədim sevgi şeiri. İraqın Nippur şəhərindən tapıılmışdır. III Ur dövrünə aiddir, e.ə. 2037–2029. Qədim Şərq Muzeyi, İstanbul

Şeir (ərəb. شعر‎‎) — ritmik vəzndə ahəngdar poetik əsər, nəzmə çəkilmiş bədii əsər. Bədii təfəkkürün nəzmlə yazılan ifadə forması. Şeir – fikri sözlə, obrazlı, qafiyələnmiş və ahəngdar bir şəkildə ifadə etmək sənəti, müəyyən məzmuna malik, ahəngdar, vəznli sözlər. Sözün bədii cəhətdən ifadəli olması üçün rəngarəng təsvir vasitələrindən geniş istifadə edilməsi, axıcılıq, musiqililik şeirdə səciyyəvi xüsusiyyətlərdir. Şeirdə cümlənin ayrı-ayrı hissələri arasında müəyyən qayda və ölçü ilə fasilələr olur, lazımi sözlər vurğularla qabarıq surətdə nəzərə çatdırılır, bəzi sözlər qəsdən təkrar edilir, sözün tərkibindəki səslərin ahəngcə bir-biri ilə uyğunlaşmasına xüsusi fikir verilir.[1]



A B C Ç D E Ə F G H X  İ   J  K Q L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z


A[redaktə]

  • Ana! Şeirlərimdə ananı necə vəsf edə bilərəm? Mən bunu bacarmaram və buna cürət edə bilmərəm... Bütün qəbul edilmiş etiraflar, deyilmiş sözlər onun yanında heç nədir. Mikayıl Müşfiq
  • Ayrılıq hər məhəbbət şeirinin son misrasıdır. Cənab Şəhabəddin

B[redaktə]

  • Bir şeir həzz ilə başlar hikmət ilə bitər. İngilis atalar sözləri
  • Bizim Qafqaz müsəlmanlarına heç bir yazı və dil ilə deyil ən söz o qədər əsər etməz, necə ki, şeir ilə deyilən söz,ələlxüsus nəğmələr ilə ki, xoş sovt ilə oxunur və bunun səbəbi odur ki, Qafqazın yerlərinin xasiyyəti belədir. Bizim cənnətin bir guşəsinə oxşayan vətənimizin dağları, çayları, xoş abü-havası və hər bir cəhətdən səfalı və dilgüşa olmağı, onun az zəhmətlə bol məhsul götürən əhalisini cuşə gətirir. Həsən bəy Zərdabi

D[redaktə]

  • Deyiləcək heç bir şeyim yoxdur və onu deyirəm, və də o, şeirdir. Filip Qlass
  • Dərilən gül verilməli, yazılan şeir sonlanmalı, sevilən qadınsa xoşbəxt olmalıdır. Yoxsa altından qalxa bilməyəcəyin işə baş qoşmamalısan. Ömər Xəyyam
  • Dinin olmadığı yerdə heç bir şey yoxdur; yoxluq belə yoxdur... Şeir və sənətsə heç yoxdur... Nəcib Fazil Qısakürək

E[redaktə]

  • Elmsiz şeir təməli olmayan divara bənzər və təməli olmayan divar da tez yıxılar. Məhəmməd Füzuli

Ə[redaktə]

  • Əgər aktyor öz hərəkətlərində azacıq da olsa ritmi pozarsa, yaxud şeir söyləyərkən hər hansı bir hecanı ya qısa, ya da uzun tələffüz edərsə, onu fitə basacaqlar. Hər hansı bir şeirdən daha nizamlı hərəkətdən daha çox tədbirlər tələb edən həyatda isə ən azı bir hecada səhv buraxmağın mümkün olduğunu hesab edirsən? Mark Tulli Siseron
  • Əgər kiçik lirik şeir həqiqi sənət əsəridirsə o heç zaman ictimai fikirdən kənarda qala bilməz. İlyas Əfəndiyev
  • Ən gözəl şeir riyaziyyatdır. Yer üzündə indiyə qədər “iki dəfə iki dörd edər”dən daha gözəl misra yazılmayıb, məncə. Əziz Nesin

F[redaktə]

  • Fars dili camaatın şeir və ədəbiyyat dilidir. Saray əyanları, hərbçilər, böyük (nüfuzlu) adamlar və varlıların xanımları hamısı evdə türk (Azərbaycan) dilində danışırlar. Çünki padşah və sülalə üzvləri bütün əhalisinin dili türk dili olan Azərbaycandandırlar. Ərəb dili camaatın dini dili olduğu üçün möhtərəm sayılır.
  • Fars dili əsrlər boyu Orta Şərqin, xüsusən, türklərin də ədəbi dili kimi işləndiyi üçün Azərbaycan, osmanlı, cığatay ədəbiyyatlarında, xüsusən, şeir və qəzəldə farsca estetik ifadələr bol işlənmişdir. Füzulinin ədəbi dili də bu qaydadan müstəsna deyildir. Lakin onun işlətdiyi farsca sözlər daha çox xalqına, xüsusən, ədəbi mühitə tanış sözlərdir. Cavad Heyət
  • Fəxr edirəm ki, Azərbaycanın hər yerində olduğu kimi, mən burada da öz əsərlərimi görürəm. Mənim əsərlərim şeir deyil, roman deyil, elmi kitab deyil, musiqi əsəri deyildir. Mənim əsərlərim xalqım üçün qurduğum, yaratdığım binalar, saraylar, yaşayış evləri, universitet, məktəb binaları, yollar, körpülərdir, su hövzələri, su kəmərləridir. Heydər Əliyev

K[redaktə]

  • Kişilər şeir yazarkən qadınların gözəlliyindən ilham alarlar.qadınlar eşq şeiri yazacaqkən isə qarşılarında kişilər vardır. Əbdülhaq Hamid Tərxan

M[redaktə]

  • Məktəb sayəsində, məktəbin verəcəyi elm və fənn sayəsindədir ki, Türk milləti, Türk sənəti, Türk iqtisadiyyatı, Türk şeir və ədəbiyyatı bütün gözəllikləriylə inkişaf edər. Mustafa Kamal Atatürk
  • Mənimlə reportaja gələn hər kəs 'Manekenlər oyunçu olsunmu?' deyə soruşur. Yoruldum. Olsunlar. Tənqidçi də olsunlar, çəksinlər, şeir yazsınlar, qəzet çıxarsınlar. Hamımız xilas olaq. Əli Poyrazoğlu

Ö[redaktə]

  • Öz adını qeyd etmədən bu qədər şeir yazan “Anonim” böyük ehtimalla qadın olub. Virciniya Vulf

S[redaktə]

Ş[redaktə]

  • Şairlər şeiri hikmətlə deyil, peyğəmbərlərdə və ya görücüdə tapıla bilən bir növ ilham yolu ilə yaradırlar, çünki nə demək istədiklərini bilmədən çox gözəl şeylər söyləyə bilirlər. Sokrat
  • Şeir - azadlığım, şeir - həyatım, ömrüm, səadətim, müqəddəratım! [3] Məhəmmədhüseyn Şəhriyar
  • Şeir, bir ağıl xəstəliyidir. Alfred De Viqni
  • Şeir bir ürəyin döyüntüsü, bir ruh həyəcanı və göz yaşıdır. Əbdülfəttah Şahin
  • Şeir elə bir orkestrdir ki, bütün təbiətin və insanların səsini əks etdirir. Viktor Hüqo
  • Şeir gizli sözlərin bəyan edilməsinin bir növüdür. Viktor Hüqo
  • Şeir insan duyğularının zahirə təzahürünü təmin edən bir yoldur. İmmanuel Kant
  • Şeir qanı axan yaranın və ya gülümsəməyən dodaqların nəğməsidir. Cübran Xəlil Cübran
  • Şeir yazmağı bacaramaq hələ şair olmaq deyil. Bütün kitab köşkləri bu həqiqətin sübutları ilə doludur. Vissarion Belinski
  • Şeirdən və şairdən umduğumuz əsas şey hisslərimizin poetik ifadəsidir. [4] Alan Bennet
  • Şeririn şeir adlanması üçün o ya sevindirməli, ya da kədərləndirməlidir. Ellen Molton
  • Şeirlə insan ruhu arasında qədim bir ünsiyyət var. Buna görə də insanın sevincli və kədərli anlarında şeir həmişə onunladır. Anatol Frans
  • Şeirlər dünyanın ağlı və ürəyidir və səmimiyyət və təbiilik onları əlaqələndirir. Mikayıl Müşfiq

T[redaktə]

  • Təbiət musiqi mənbəyi, şeir, sənət guşəsi, ilham çeşməsidir. Təbiət ən gözəl müalicə vasitəsi, ən gözəl loğmandır. Həsən Əliyev

İstinadlar[redaktə]

  1. Ədəbiyyatşünaslıq terminləri lüğəti, Bakı, 1988, s.257-258
  2. Şardenin səyahətnaməsi (farsca tərc. İqbal Yəğmayi), Tehran, 1372-75 şəmsi, 3-cü cild, səh. 946-947
  3. Məhəmmədhüseyn Şəhriyar. Seçilmiş əsərləri. Bakı, Kitab Klubu, 2014.
  4. Ağıla və qəlbə işıq saçan sözlər. Bakı,2014.səh.411