Mark Tulli Siseron

Vikisitat saytından
(Siseron səhifəsindən yönləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Wikipedia logo
Mark Tulli Siseron haqqında Vikipediyada məqalə var.
Siseron'un büstü
Cicerón denuncia a Catilina, por Cesare Maccari.jpg

Siseron Mark Tuli (e.ə.106-43) — Roma natiqi, şairi və siyasi xadimi.



A B C Ç D E Ə F G H X  İ   J  K Q L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z


A[redaktə]

  • Adam öz iradəsinə tabe olmağı və öz qərarlarını yerinə yetirməyi öyrənməlidir.
  • Adət təbiətə qalib gələ bilmədi.Çünki, o həmişə məğlubedilməzdir.
  • Adətin köləsinə çevrilmiş ruhda həqiqət axtarmaq, təbiəti tədqiq edən və sınaqdan keçirən fizik üçün ayıb deyilmi?
  • Adətən, ölməz Allahlar xainliyə, əxlaqi pozğunluğa görə insanlara acıqlanır və hirslənirlər.
  • Acıma, başqasının bədbəxtliyinə, həsəd isə başqasının xoşbəxtliyinə kədərlənməkdir.
  • Ah-uf etmək nadir halda olsa belə kişiyə, çığır-bağır etmək isə qadına yaraşmaz. Əgər belə bir hadisə baş verərsə, yəni qadın güclü və müdrik ərinə qışqırarsa, bunu öz gərginliyini gücləndirmək məqsədi ilə edə bilər. Bu eyn ilə atletin, qaçanın, yumruq döyüşçüsünün yarışarkən qışqırması kimidir. Bunu qorxudan yox, bədənlərini gərginləşdirib daha güclü olmaq üçün edirlər.
  • Axmaqlıq arzuladığı şeyə nail olsa da, heç vaxt razı qalmır.
  • Axmaqlığın kökləri necə də dərindir!
  • Ah, dövranlar! Ah, əxlaqlar!
  • Ağıllı adam səhvini etiraf edər, axmaq isə etdiyi səhvi boynuna almaz.
  • Ağıllı adam səhvini düzəltməyə çalışar, axmaq isə axıracan öz səhvinin üstündə durar.
  • Ağıllı insan heç vaxt satqına inanmağı mümkün hesab etmir.
  • Ağılsızların görmə qabiliyyətinə inanmayıb yatanların aydın olmayan görmələrinə inanmağımızı heç cür başa düşə bilmirəm.
  • Ağlı başında və ayıq olan adam oynamaz.
  • Alim və təhsilli adam üçün yaşamaq, düşünmək deməkdir.
  • Aşkarlıq, sübutlarla azalır.
  • Arvada nifrət qorxudan yaranır.
  • Ayrı-ayrı sözlərə görə yox, onların ümumi əlaqəsinə görə mühakimə et.
  • Azad olmaq üçün qanunun qulu olmalıyıq.

B[redaktə]

  • Baxmayaraq ki, hər bir fəzilət bizi özünə cəlb eləyir, ancaq ədalət və comərdlik bunu daha çox edir.
  • Başqa fənlərlə məşğul olmaq tədqiqata, təlimata və elmə əsaslanır.Şair isə öz gücünü təbiətdən alır. O, öz ağlının gücü ilə ruhlanır və sanki ilahi bir ruhla qidalanır.
  • Başqalarının bədbəxtliyinə əsaslanan təskinlik ən zəif təskinlikdir.
  • Başlanılan iş dayandırıla bilməz.
  • Beləliklə, rədd olsun qadınların o cəfəngiyatı ki, vaxtdından əvvəl ölmək bədbəxtlikdir! Hansı vaxtdan əvvəl? Təbiətin bizə verdiyi vaxtdan? Amma o, bizə vaxtını demədən, yalnız pul kimi istifadə etmək üçün həyat verib. Belə olan halda, o verdiyini geri qaytarmağı tələb edirsə, niyə şikayətlənirsən? Onun şərti əvvəldən belə olub.
  • Bədii ifadə nitqin predmetini görünən edir.
  • Bəzən insan özü-özünün ən qəddar düşməni olur.
  • Bəzən sükut güclü haraydan daha təsirlidir.
  • Bəziləri mahiyyətcə yox, adına görə insandır.
  • Bilikli olmaq azdır, gərək bu bilikdən istifadə etməyi də bacarasan.
  • Bir dövlət içərisində gəncliyin təhsil və tədrislə məşğul olmasından daha böyük və daha müqəddəs bir xidmət düşünülə bilməz.
  • Birinci yerdə vətən və valideynlər, sonra uşaqlar və bütün ailə, daha sonra isə yerdə qalan qohumlar olmalıdır.
  • Biz daha çox bizim mərhəmətimizi axtarmayanlara təəssüflənirik.
  • Biz əcdadlarımızın ixtiralarını bilməliyik.
  • Biz gələcək günün bizə nə bəxş edəcəyini ağıllı surətdə götür-qoy etməliyik.
  • Biz həmişə vergiləri dövlətin damarı hesab etmişik.
  • Biz qüsurların kökünü kəsib fəzilət toxumu səpməliyik.
  • Biz o zaman azad insanlar ola bilərik ki, müstəqi düşünmək qabiliyyətimizi saxlaya bilək, boynumuza qoyulan fikirləri müdafiə etməyə zərurət bizi məcbur edə bilməsin.
  • Biz öz əllərimizlə təbiətdə ikinci təbiət yaradırıq.
  • Bizdən gizli olan şeyləri bilmək istəyəndə hansı faydanı, yaxud xeyiri nəzərdə tuturuq?
  • Bölüşdüyün bir sevinc ikiqat artar, bölüşdüyün bir kədər yarı-yarıya azalar.
  • Böyüyə münasibətdə gücə malik olan, kiçiyə münasibətdə də gücə malik olmalıdır.
  • Bu aydındır ki, biz fəaliyyət üçün doğulmuşuq.
  • Bütün günü daş atan elə bir adam tapılararmı ki, bir gün hədəfə vura bilməsin? Elmlə məşğul olmaq gəncliyi qidalandırır, qocalığı fərəhləndirir, xoşbəxtliyi zinətləndirir, bədbəxtliyə isə sığınacaq və təskinlik verir.
  • Bütün təbiət özünü saxlamağa can atır.

C[redaktə]

  • Cahillik, ağılın aysız və ulduzsuz gecəsdir.
  • Cəsarət, qəzəbsiz də olur. Qəzəb isə əksinə, yüngülxasiyyətin əlamətidir. Çünki, düşüncəsiz cəsarət yoxdur.
  • Cəsarətin qəzəbin köməyinə ehtiyacı yoxdur.Çünki, onun özü hər cür müqavimətə qarşı öyrədilib, hazırlanıb və silahlanıb.Başqa cür desək, cəsarətə sərxoşluq da, ağılsızlıq da faydalıdır.Çünki, sərxoşlar da, ağılsızlar da gücləri ilə fərqlənirlər.
  • Cəzasızlıq oğurluğu şirnikləndirməyin ən rüsvayçı üsuludur.
  • Cinayətin ən böyük cəlbedici amili cəzasız qalmağa ümid etməkdir.
  • Cinayətin ən böyük mükafatı cəzasızlıqdır.

Ç[redaktə]

  • Çıxarılan hökmə görə pul almaq cinayətdir. Bəraət üçün pul alacağın insanı ittiham etmək isə daha böyük cinayətdir.

D[redaktə]

  • Daha ədalətli olan daha xeyirlidir.
  • Daha sonra gələn fikirlər daha ağıllı olur.
  • Danışıqlar faktlara uyğun gəlmir.
  • Demaqoqların yüngülxasiyyətliliyi ilə həqiqi demokratik natura arasında fərq var.
  • Din, allahlara pərəstişdir.
  • Dinləyicini öyrətmək vəzifə, əyləndirmək isə hörmət borcudur.
  • Doğma evdən əziz yer yoxdur.
  • Dost insanın ikinci özüdür.
  • Dostluqda olduğu kimi, dövlət işlərində də riyakarlıq və yaltaqlıq olmamalıdır.
  • Dostundan yalnız tərif gözləyən heç dostluğa layiq deyil.
  • Dünya hər şeyi öz ağuşunda saxlayır.
  • Dünya orqanizmi qırılmaz bir bütövlükdür.
  • Dünya tar-mar olsa belə, qoy ədalət zəfər çalsın.
  • Dünyanın bütün elementləri bir-biri ilə harmonik şəkildə bağlıdır.
  • Düzgünlük və məsuliyyət sahibi kimsə lider olmağa layiqdir.

E[redaktə]

  • Elmlərlə məşğul olmaq gəncliyi tərbiyə edir, qocalığı əyləndirir, xoşbəxt şəraitdə bəzək, bədbəxt şəraitdə isə sığınacaq və təskinlik rolunu oynayır.
  • Ehtiyatlı hərəkət etmək ağıllı düşünməkdən vacibdir.
  • Etibar məsələlərində ədalət, vicdan adlanır.
  • Evlilik insan cəmiyyətinin birinci pilləsidir.
  • Eyni ilə göz kimi, “Ruh o dərəcədə gücsüzdür ki, özünü belə görə bilmir”. Özünü görməyən ruh bütün başqa şeyləri görür.
  • Eyni zamanda doğulmuşlar nə eyni təbiətə, nə də eyni həyata malik olurlar.

Ə[redaktə]

  • Ədalət, bütün fəzilətlərin ən alisidir.
  • Ədalət dəyərli insanların sahib olduqları ən şərəfli tacdır.
  • Ədalət, faydalılıqdan ayrı ola bilməz.
  • Ədalət, hər kəsə xidmətlərinə görə verilən əvəzdə bilinir.
  • Ədalət naminə demək olar ki, rəis, danışan qanun, qanun isə lal rəisdir.
  • Ədalətdən uzaq olan bilik müdriklikdən çox diribaşlıq adına layiqdir.
  • Ədalətin iki başlanğıcı mövcuddur: heç kəsə ziyan vurmamaq və cəmiyyətə xeyir vermək.
  • Ədalətsizliyin mənbəyi zorakılıq və yalandır.
  • Əgər ağrı əzablıdırsa, o uzunsürən, uzunsürəndirsə, əzablı deyil.
  • Əgər bacarırsansa, et.
  • Əgər bir şeyi ki, sözlə adlandırmaq olar, o ayıb sayıla bilməz. Sən arxa dəliyi öz adı ilə yox, başqa ad ilə adlandırırsan! Əgər söz ayıb sözdürsə, onu yad sözlə yox, öz adı ilə adlandır.
  • Əgər biz özümüzü idarə etmək gücündəyiksə, bu çox əladır.
  • Əgər biz sülhdən istifadə etmək istəyiriksə, döyüşməliyik.
  • Əgər dünyada sevgi varsa, o, ağılsızlıqdan uzaq deyil.
  • Əgər fitnə-fəsad, zorakılıq, quldurların, yaxud düşmənlərin silahı həyatımıza təhlükə yaradırsa, o halda özünümüdafiənin hər üsulu bəraət qazanır. Çünki, qanunlar silahın səsindən susur.
  • Əgər heç kim səni satın almaq istəmirsə, təmiz adam olmaq hələ igidlik deyil.
  • Əgər kimsə bir dəfə yalandan and içirsə, bundan sonra o, Allahlara and içsə belə, ona inanmaq lazım deyil.
  • Əgər kütlə ləyaqətli insanlar haqqında ədalətli mühakimə yürüdürsə, bu, mühakimə edilənlərin xoşbəxtliyindən çox kütlənin özünü şərəfinə aiddir.
  • Əgər qanun tətbiq etmək mümkündürsə, o zaman cinayətkar vətəndaşı, daha doğrusu, daxili düşməni məhkəmə ilə sındırmaq lazımdır. Əgər zorakılıq məhkəməyə mane olur, yaxud onu məhv edirsə, o zaman sırtıqlığa şücaətlə, quduzluğa cəsurluqla, kobudluğa ağılla, quldur dəstəsinə qoşunla, gücə güclə qalib gəlmək lazımdır.
  • Əgər insan əzab çəkmirsə, bu onu bildirirmi ki, o, ali xoşbəxtlikdən həzz alır?
  • Əgər insan yalnız heç kim onu ələ ala bilmədiyinə görə düzgün insandırsa, onun xidməti böyük deyil.
  • Əgər müdrik insan özü-özünə kömək edə bilmirsə, onun müdrikliyinin heç bir faydası yoxdur.
  • Əgər natiq danışmaq istədiyi şeylər barəsində mükəmməl məlumata malik deyilsə, o zaman onun natiqliyindən danışmaq olmaz.
  • Əgər seçim həqiqətlə uydurma arasındadırsa, ağıla seçmək lazım gəlmir.
  • Əgər yaddaşı işlətməsən, o zəifləyər.
  • Əliaçıqlığın hədd-hüdudu yoxdur.
  • Əmək, ağrıya qarşı hansısa qabarlı bir sədd yaradır.
  • Əmək, kədəri qeyri-həssas edir.
  • Əmək, kədəri zəiflədir.
  • Ən ali qanun xalqın rifahıdır.
  • Ən gözəl bəzək-təmiz vicdandır. Mənim üçün sakit vicdanım bütün dedi-qodulardan vacibdir.
  • Ən tez quruyan göz yaşıdır.
  • Ən yüksək qanunilik, ən yüksək qanunsuzluqdur.
  • Əsas məsələ fəziləti və qüsurları özünüzün dərk etməyinizdir. Əgər belə bir dərk etmə yoxdursa, hər şey səbatsız olur.
  • Əzab çəkən bilir: Ən böyük bədbəxtlik, əzab çəkməkdir.

F[redaktə]

  • Faydalı olanı əxlaqi olandan yüksək qiymətləndirmək son dərəcə rüsvayçılıqdır.
  • Fəaliyyətə cəhd illərlə möhkəmlənir.
  • Fəlsəfə bütün elmlərin anasıdır.
  • Fəlsəfə ruhun dərmanıdır.
  • Fəlsəfəni göydən yerə endirmək.
  • Fəzilət insanları müdafiə etməkdədir.
  • Fikirlərin çoxluğu uzunçuluğa səbəb olur.
  • Filosoflar yox, mahir yalançılar təsdiq edir ki, insan öz arzusuna uyğun yaşayanda xoşbəxt olur. Bu, yalan bir iddiadır. Cinayətkar arzular bədbəxliyin başlanğıcıdır. İstəməyi belə cinayət sayılanı əldə etməkdən, istədiyin şeyə nail olmamaq daha az kədərləndirir.

G[redaktə]

  • Gələcəyi görmək qabaqcadan verilən məlumatlara və əlamətlərə yox, müdrikliyə əsaslanmalıdır.
  • Gənclərin bədəni əməklə möhkəmlənir.
  • Görkəmli imperator (sərkərdə) dörd istedada malik olmalıdır: hərbi işi bilməyə, şücaətə, nüfuza və uğur qazanmağa.
  • Gözəl natiq o adamdır ki, adi şeyləri sadə, böyük şeyləri yüksək, orta şeyləri isə orta tərzdə ifadə edir.
  • …Gözəl sözlər, boş sözlərdən başqa bir şey deyildir.
  • Günahdan azad olmaq böyük təskinlikdir.

H[redaktə]

  • Hakim – danışan qanun, qanun isə – lal hakimdir.
  • Hakim vicdanının gücü böyükdür.
  • Hakimin söz ya nitqlə ələ alınması daha böyük faciədir, nəinki rüşvətlə.
  • Hansı ömrü uzun ömür hesab edək? Ümumiyyətlə, insan həyatında uzun nə ola bilər? Biz yalnız insanlara verilən və onların hesab etdikləri ilə müqayisə edərək bütün uzun və qısa şeyləri adlandırırıq. Aristotelin sözlərinə görə, Avropa tərəfdən Ponta axan Qipanis çayında birgünlüq kəpənəklər yaşayır: onlardan səkkiz saat yaşayanı qoca yaşında ölür, qüruba qədər yaşayanı isə ən qoca yaşda ölür və bu hadisə xüsusilə günəşin pik nöqtəsində daha nəzərə çarpır. İnsan uzunömürlülüyünü əbədiliklə müqayisə etsək görərik ki, biz birgünlük həşəratlar kimi məxluqlarıq.
  • Hara yaxşıdırsa, ora vətəndir.
  • Heç bir ixtira birdən-birə mükəmməl ola bilməz.
  • Heç kim günah etməməlidir.
  • Herodot tarixin atasıdır.
  • Heyvanlardan ən üstün cəhətimiz ondan ibarətdir ki, biz bir-birimizlə danışa və hisslərimizi ifadə edə bilirik.
  • Həddindən çox ədalət həddindən böyük ədalətsizlikdir.
  • Həqiqət öz-özünü müdafiə edir.
  • Həqiqətdən şirin şey yoxdur.
  • Hər bir insan-daxili dünyasının əks olunmasıdır. İnsan necə düşünürsə, həyatda da o cürdür.
  • Hər bir insan səhv edə bilər, yalnız axmaq adam səhv etməyə inad göstərir.
  • Hər kəs xəta edir, ancaq axmaqlar xətalarında israr edirlər. [1]
  • Hər kəs üçün gözəl olan ona məxsus olandır.
  • Hər kəs yanıla bilər, öz qəbahətlərini höcətliklə doğrultmağa çalışanlar səfehdirlər.
  • Hər kəsə verə biləcəyin və sevdiyin və kömək etmək istədiyin adamın qəbul edəcəyi qədər yaxşılıq etmək lazımdır.
  • Hər kəsin öz fikri olmalıdır.
  • Hər şeyi silahla yox, hüquqi yolla həll etmək lazımdır.
  • Hətta dostuna görə etsən belə, pis hərəkətə görə heç bir üzr istəmək ola bilməz.
  • Hətta quldurların da öz qanunları var.
  • Həyatda da, nitqdə də yerində olanı görməkdən çətin şey yoxdur.
  • Həyatımızda yeganə pis olan şey, etdiyimiz günahlardır. Günahlar isə insandan asılı olmayan yerlərdə baş vermir.
  • Həzz alanda da ölçünü gözlə.

X[redaktə]

  • Xeyirxah insanlar arasında hər şey xeyirxahdır.
  • Xəstələr üçün həyat var olduqca ümid də var.
  • Xəzinəni boş şeylərə sərf edərək tamamilə boşaltmış Qay Qrakx sözdə həmişə xəzinənin müdafiəçisi idi.
  • Xoşbəxt anlarında çətinliklərdən həmişəlik xilas olduğunu düşünənlər səhv edir.
  • Xöşbəxt həyatın mahiyyətini ruh yüksəkliyində görürəm.
  • Xoşbəxtlik, düzgün işlərdəki xoşbəxtlikdən başqa bir şey deyil.

İ[redaktə]

  • İçində kitab olmayan bir otaq ruhsuz bir bədən kimidir.
  • İlk baxışdan elə görünür ki, sadə nitqi yamsılamaq çox asndır. Amma ilk təcrübələr göstərir ki, bu heç də asan iş deyil.
  • İnsan ağlı biliklə və düşüncə ilə tərbiyə olunur.
  • İnsan nə qədər ağıllı və məharətli olsa belə, təmiz adını itirərsə, o özünə qarşı daha çox nifrət oyatmış olur.
  • İnsan nə qədər ağıllıdırsa, bir o qədər təvazökardır.
  • İnsan nə qədər istedadlı və bacarıqlı olarsa, bir o qədər əsəbi və əzabla öyrədir.
  • İnsan nə qədər şərəflidirsə, başqalarının şərəfsizliyinə bir o qədər az şübhələnir.
  • İnsan özünü itirmədən özünü tapa bilməz.
  • İnsan ümidi necə də aldadıcıdır!
  • İnsan zəkası həmişə hansısa bir fəaliyyətə can atır və heç bir halda fasiləsiz istirahətə dözmür.
  • İnsan zəkasının itiliyi göyə daxil ola biləcək qədər böyük deyil.
  • İnsana: "Özünü bil!" deyilməsi, tək qürurunu qırmaq üçün deyil, dəyərini də bildirmək üçündür.
  • İnsanı dərindən başa düşmək və öyrənmək, baş verən heç nəyə təəccüblənməmək, baş verməmiş bir şeyi qabaqcadan mümkünsüz hesab etməmək. Bu, ali və ilahi bir hikmətdir.
  • İnsanın əsas meyli təbiətə uyğun olana yönəldilmişdir.
  • İnsanlar nədənsə qorxu altında olduqları zaman qələbədən sonra olduqlarından daha çox xeyirxah olurlar.
  • İnsanları aldadan insan özünü vicdanlı kimi göstərməyə çalışır.
  • İstədiyimizə ümid edək, baş verəcək şeyləri isə təxirə salaq.
  • İş, çəkilən zəhmətə dəyər.
  • İş özü barədə danışırsa, sözlər nəyə lazım?
  • İşi ehtiyatla görmək lazımdır.
  • İşlər sözlərə səbəb olur.
  • İtlər oğrularla düzgün adamları seçə bilmirlər, amma hər hansı bir adamın gecə vaxtı Kapitoliyaya daxil olmasını bildirirlər. Bu, şübhə yaradır və onlar heyvan olsalar da, səhvən hürüb öz sayıqlıqları ilə xeyir verirlər. Ancaq, itlər gündüz, insanlar Allahlara sitayiş etməyə gələndə hürərlərsə, mənə elə gəlir ki, sayıqlıq göstərdiklərinə, şübhə üçün əsas olmadığına görə vurub onların ayaqlarını qırarlar. İttihamçıların da vəziyyəti eyni ilə bu cürdür.
  • İttiham cinayətin mövcudluğunu güman edir.
  • İttiham olunan üçün ən arzu edilən şey ittiham olunanın etiraf etməsidir.

K[redaktə]

  • Kağız utanıb qızarmağı bilmir.
  • Kədərdən uzaq olma hissin kədərdən də böyük bədbəxtliyə çevrilməməsi üçün ağır yaraya kədərlənmək lazımdır.
  • Kim ki hökmlər verir, hərdən itaət etməyi də bacarmalıdır. Kim ki ləyaqətlə idarə edir, gələcəkdə hökmlər verməyə layiqdir.
  • Kitab olmayan ev ruhsuz bədən kimidir.
  • Köləlik, bütün bədbəxtliklərin ən ağırıdır.
  • Köləliyi xatırlamaq azadlığı daha şirin edir.

Q[redaktə]

  • Qanun, lazım olan şeyi etməyi əmr edir, ona qarşı olanı isə qadağan edir.
  • Qanunlar insanın xoşbəxtliyi üçün yaradılıb.
  • Qanunları bilmək onun sözlərini xatırlamaq yox, onların mənasını dərk etməkdir.
  • Qanunun son dərəcə ciddiliyi son dərəcə ədalətsizlikdir.
  • Qədim məsəldə deyildiyi kimi, cəsur insana təkcə tale yox, ağıllı fikir də çox kömək edir.
  • Qələm - ən yaxşı müəllimdir, yazılmış nitq ən yaxşı düşünüləndir. Xahiş edirəm, ümumi sözlərlə danışma.
  • Qəzəbli şahidin ifadələrinə güvənmək olmaz.
  • Qoca qarılar tez-tez iki-üç gün yemək yemirlər. Amma atleti yeməkdən bircə gün məhrum et, o, haray-həşir salaraq, ağlaya-ağlaya qulluq etdiyi Olimp Yupiterə daha dözə bilmədiyini söyləyəcək. Vərdişin gücü həqiqətən böyükdür!
  • Qocaları işdən uzaqlaşdırmaq istəyənlərin gəmi üzərkən sükançının heç nə eləmədiyini iddia edənlər kimi heç bir əsası yoxdur.
  • Qoy hər kəs öz qabiliyyətini dərk etsin, özünü, öz üstünlüklərini və qüsurlarını ciddi mühakimə etsin.
  • Qul olmaqdansa, ölmək daha yaxşıdır.
  • Qüsurda ölçü axtarmaq, bu, Levkad qayasından özünü atıb hündürlüyün yarısında dayanmağa ümid etmək kimi bir şeydir.

L[redaktə]

  • Latın dilini bilmək yaxşı olsa da, onu bilməmək qəbahətdir.
  • Layiq olmayana edilən yaxşılığı mən pislik hesab edirəm.
  • Lovğalanmaq — zəifliyin birinci əlamətidir, amma böyük işlər bacaran insanlar dillərini dişlərinin dibində saxlayırlar.

M[redaktə]

  • Mark Krase kar sayaq idi. Bədbəxt bir kar sayaq: o, əleyhinə deyilən axmaq sözləri eşitmiridi.
  • Məgər alicənab insana yalan danışmaq yaraşarmı?
  • Məhz hərəkət, fəzilətə həqiqi dəyər və ləyaqət verir.
  • Məktub, sözə yiyələnmək sənətini inkişaf etdirir.
  • Mən axmaqlığımdan təkcə pərt olmur, eyni zamanda utanıram.
  • Mən, boşboğaz ağılsızlığın təmkinli şüurluluğuna üstünlük verirəm.
  • Mən dövlətin əbədi olmaq əvəzinə Yuli Sezar kimi bir nəfərin itaətində olmasına kədərlənirəm.
  • Mən etdiyimdən artıq edə bilmirəm.
  • Mən ən ədalətli müharibədə ən ədalətsiz sülhün tərəfdarıyam.
  • Mən ən ədalətsiz sülhü ən ədalətli müharibədən üstün tuturam.
  • Mən heç vaxt öz istirahət vaxtımdakı qədər məşğul olmamışam.
  • Mən indiki biliklilərlə həqiqəti bölüşməkdənsə, Platonla yanılmağa həvəslə hazıram.
  • Mən Platonla birlikdə səhv etməyi insanlarla düzgün mülahizələr etməkdən üstün tuturam.
  • Mən saçlarını səliqə ilə yığmış Yuli Sezarın başını bir barmağı ilə qaşımasını görəndə, belə zənn edirəm ki, o, Roma dövlət quruluşunu devirmək kimi cinayət düşünə bilməz.
  • Məşhur adamlara istinad etmək lazım deyil. Çünki, biz onların adları ilə çağrılmasını istəyib-istəmədiklərini bilmirik.
  • Müdrik adamın vəzifəsi adətlərə, qanunlara, qaydalara qarşı çıxmadan öz sərvətini himayə etməkdir.
  • Müdrik insanların əməlləri ağıldan, dayaz düşüncəlilərinin təcrübədən, cahillərin isə heyvani təbiətin zərurətindən irəli gəlir.
  • Müdriklik, elmlərin mənbəyidir.
  • Müdrikliksiz ədalət çox şeyi, ədalətsiz müdriklik isə heç nəyi bildirir.
  • Müdrikliyə malik olmaq kifayət deyil, ondan istifadə etməyi də bacarmalısan.
  • Müharibə sürət tələb edir.
  • Mülayimlik və yumşaqlıq tərifə layiqdir, ancaq ciddiliyin tətbiq edilmə həddi ilə.
  • Müttəhim kürsüsünə qalxan vicdanlı adam şəxsi simpatiyalarını unudur.

N[redaktə]

  • Nadanlıq - ağlın aysız, ulduzsuz gecəsidir.
  • Natiqin ən böyük üstünlüyü- yalnız lazım olan şeyi demək yox, eyni zamanda lazım olmayan şeyi deməməkdir.
  • Nə axmaq insanlar arasında xoşbəxt, nə də müdriklər arasında bədbəxt insan olmur.
  • Nə əkərsən, onu da biçərsən.
  • Nə qədər gizlədilsə də, əxlaqsız olan şey heç cür əxlaqlı ola bilməz.
  • Nə qədər ki, mən ayaq üstəyəm, dövlət yıxıla bilməz.
  • Nə qədər ki, mən mövcud olacaq və hər cür günahdan azad olacağamsa, heç nədən həyəcanlanmayacam. Əgər mövcud olmayacağamsa, o zaman hər cür hissiyətdən tamamilə məhrum olacam.
  • Nə qədər müdrik olsan da, soyuq havada titrəyəcəksən.
  • Nəinki məqsədəuyğundur, eləcə də zəruridir.
  • Nitq, əşya haqqında bilikdən irəli gəlməli və inkişaf etdirilməlidir. Əgər natiq onu bağrına basmasa,öyrənməsə, onun bəlağətli danışmağı əbəsdir, uşaq səyidir.
  • Nitqi yumorla canlandırmaq.
  • Nitqin təmizliyi natiqləri və şairləri oxumaqla təkmilləşir.

O[redaktə]

  • O tərif xoşdur ki, onu şərəflə yaşayandan eşidəsən.
  • Onların susması- ucadan qışqırmaqdır. Roma, azadlığı edamların amansızlığı ilə qorxutmur. Çünki, qanunların mərhəmətliliyi ilə qorunur.
  • Onun özünə olan sevgisində rəqibi olmur (Böyük Pompey haqqında).

Ö[redaktə]

  • Ölçünü zarafatlarda da gözlə.
  • Ölümün nə ölülərə, nə də dirilərə aidiyyəti yoxdur. Biriləri artıq yoxdur, digərlərinə isə aid deyil.
  • Özünü dərk et.

P[redaktə]

  • Pansaya qarşı nitqində Hirtsi bir qadın haqqında deyir ki, o, on ay öz oğlunu “bətnində” daşımışdır. “Necə?- deyə Siseron təəccübləndi, - bəlkə, başqaları ciblərində daşıyır?”.
  • Pazı pazla çıxaran kimi, güya köhnə sevgini də yeni sevgi ilə sıradan çıxarmaq olar.
  • Pis ruh nəcib əməllərdə də pislik axtarır.
  • Pisliklərin nəinki ən kiçiyini , eyni zamanda onların içindən yaxşı ola biləcək pislikləri seçmək lazımdır.
  • Pompeyə qalib gələn Sezar onun məğlub edilmiş heykəllərini şərəflə bərpa etmək əmrini verdi. Siseron deyir: “Pompeyin heykəllərini bərpa etməklə Sezar öz heykəllərini möhkəmlədir”.
  • Pulu olan cəzalandırıla bilməz.

R[redaktə]

  • Razı qalan unudur, incik qalan isə xatırlayır.
  • Rəqib də, paxıl da başqasının malı üçün üzülür. Fərq yalnız ondadır ki, rəqib malı olmadığına görə, paxıl isə onun malından başqasında da olduğuna görə üzülür.
  • Ruh keçmişi xatırlayır, indini görür, gələcəkdən xəbər verir.
  • Ruh mütləq yüksəkliyə (ideallara) can atır.
  • Ruh öz xəstəliyi haqqında yalnız o vaxt mühakimə etməyə məcbur qalır ki, mühakimə edənin özü xəstə olur.
  • Ruhlanmış fəaliyyətin tezliyi ilə heç nə müqayisə edilə bilməz. Tərəzinin gözü yükün ağırlığından aşağı endiyi kimi, ruhumuz da aşkarlığın təsirinə məruz qalır.

S[redaktə]

  • Savaşda qanunlar susar, silahlar danışar.
  • Say uyğunluğu qədər ruhumuza xas olan heç nə yoxdur.
  • Saysız-hesabsız canlı varlıqlar içərisində insan adlanan varlıqdan başqa heç bir canlı varlığa nə dərrakə, nə də düşünmək qabiliyyəti verilib.
  • Sezar inciklikdən başqa heç nəyi unutmur.
  • Sərkərdə və əsgər üçün eyni iş müxtəlif cür çətindir. Bu iş sərkərdə üçün asandır. Çünki, bu onun üçün şərəf məsələsidir.( Ksenofontun fikirlərinin sərbəst ifadə edilməsi).
  • Sifət- qəlbin güzgüsüdür.
  • Silahlar atılanda qanunlar susur.
  • Silahlı mübarizənin qarşısının alınması üçün hər şey edilməlidir.
  • Sirakuzdan qovulan tiran Dionis Korinfdə balaca uşaqları öyrədirdi. Çünki, o hər hansı bir kiçik hakimiyyətdən belə ayrılmaq istəmirdi!
  • Siseron alçaq boylu yeznəsi Lentulun belindən uzun bir qılıncın asıldığını görüb deyir: “ Kim mənim yeznəmi qılınca bağlayıb?”
  • Siseron bir dəfə Damasippingildə şam yeməyi yeyirmiş. Damasipp onu adi, təzə şəraba qonaq edib deyir: “ Bu qırx illik falern çaxırından iç”. – “Əhsən, -Siseron deyir, -yaşına görə çox təzə qalıb”.
  • Sistemlik - elmi gözəl başa düşməyin əsas şərtidir.
  • Sokratın müdrikliyi ondan ibarət idi ki, o bilirdi ki, bilmir, amma bu barədə düşünmürdü.
  • Sonradan peşmançılıq çəkəcəyi şeyi etmək müdriklərə xas deyil.
  • Sözün gücü ilə dinləyici kütləsini özünə cəlb etmək, iradələrini istədiyin yerə istiqamətləndirmək, istənilən şeydən çəkindirmək bacarığından gözəl şey bilmirəm.
  • Sülhlə köləlik arasında böyük fərq var. Sülh, sakit azadlıqdırsa, köləlik isə bütün şərlərin ən pisidir və biz onu nəinki müharibənin köməyi ilə, eləcə də həyatımız bahasına dəf etməliyik. Sezar azad vətəndaşları gah qorxudaraq, gah da səbr göstərərək köləliyə öyrədirdi.
  • Sülhü razılıqla yox, qələbə ilə əldə edirlər.

Ş[redaktə]

  • Şair kimi doğulurlar, natiq isə olurlar.
  • Şərəf və düzgünlük ədalətin təməlidir.
  • Şöhrət, axmaqlardan və yaramazlardan ibarət kütlənin məhkəməsidir.
  • Şöhrət üçün kifayət qədər, vətən üçün az yaşadı.
  • Şübhələrin köməyi ilə həqiqətə çatırlar.

T[redaktə]

  • Tanıdığım şairlərin hamısı özünü ən yaxşı şair hesab edirdi.
  • Tanınmış, adlı-sanlı adamların öz əcdadlarına layiq olması dövlət üçün faydalıdır.
  • Tarix- keçmişin şahidi, həqiqətin işığı, canlı xatirə, həyat müəllimi, keçmişin xəbər gətirənidir.
  • Tarixi bilməmək deməli həmişə uşaq qalmaq deməkdir.
  • Tarixin birinci qanunu - nə cür olmasından asılı olmayaraq hər cür yalandan qorxmaq, sonrakı qanunu - nə cür olmasından asılı olmayaraq hər cür həqiqətdən qorxmamaq.
  • Təbiət aza qane olur.
  • Təbiət bizə daimi yaşayış yox, müvəqqəti sığınacaq verib.
  • Təbiət insanı həqiqəti aşkar etmək cəhdi ilə mükafatlandırıb.
  • Təbiət qədər ixtiraçı heç nə yoxdur.
  • Təbiət qədər nizamlı heç nə yoxdur.
  • Təbiət mənə rəhmli, vətən sərt olmağı əmr etdi. Amansız olmağı isə nə vətən, nə də təbiət əmr etmədi.
  • Təbiət nə qədər az, nə qədər kiçik şeylərə ehtiyacı olduğunu bizə hər gün xatırladır.
  • Təbiət tənhalığı sevmir.
  • Təbiət tərəfəindən bizə şeylərin hüdudlarını dərk etmək verilməyib.
  • Təbiət yox etməyə nifrət edir.
  • Təbiətcə, dünya yalnız bədii əsər yox, həm də rəssamdır.
  • Təbiətcə hər kəs özü üçün əzizdir.
  • Təbiətə uyğun olaraq edilən hər şey xoşbəxt hesab edilməlidir.
  • Təbiətə uyğun olaraq yaşamaq lazımdır.
  • Təbiətin bizə bəxş etdiyi həyat yolu qısadır, amma şöhrət yolu hüdudsuzdur.
  • Təbiətin gücü çox böyükdür.
  • Təbiətin öyrənilməsi və müşahidə edilməsi elmi yaratdı. Elə bir adam tapılarmı ki, şanlı abidələrin şahidi olmuş keçmiş onda təəssürat yaratmasın?
  • Təbiətin rəhbərliyi altında heç cür səhv etmək olmaz.
  • Tədbirli təbiət insanları yerdən qaldıraraq onları uca və düz qamətli etdi.
  • Təəccüblüdür ki, falçı kahinlər bir-birinin üzünə baxanda gülməkdən özlərini necə saxlaya bilirlər.
  • Təhsilsiz keyfiyyətlər keyfiyyətlərsiz təhsildən daha çox şöhrət gətirir.
  • Təsadüf qədər ağıla və qaydaya ziddiyyət təşkil edən ikinci bir şey ola bilməz.
  • Təvazökarlıq həddini bir dəfə aşan bunu daima və utanmadan edəcək.
  • Torpaq aldığını artıqlaması ilə geri qaytarır.

Ü[redaktə]

  • Ümid etmək, qorxmaqdan daha yaxşıdır.

V[redaktə]

  • Valideynlərimiz, övladlarımız, qohumlarımız bizə əzizdir; lakin məhəbbət haqqında bütün təsəvvürlərimiz bir sözdə – “Vətən” sözündə birləşmişdir.
  • Vərdiş, ikinci naturadır.
  • Vicdanın əzəməti böyükdür: o, günahsızdan qorxu hissini götürür, günahkarın layiq olduğu bütün cəzaları xəyalında canlandırır və eyni hisslər keçirməyə vasitəçi olur.

Y[redaktə]

  • Yaxşı becərilmiş tarladan gözəl heç nə yoxdur.
  • Yaxşı bir dost ikinci bir "mən"dir.
  • Yaxşılığınızın mükafatı etdiyiniz yaxşılıqların içərisində gizlənmişdir.
  • Yaxşı yaşamaq üçün qısa bir müddət kifayət qədər üzundur.
  • Yaxşılığı unudana hamı nifrət edir.
  • Yalançı hətta həqiqəti söyləyəsə belə, ona inanmırıq.
  • Yalnız ali hakimyyətdən istifadə edən xalq və cəmiyyət azaddır.
  • Yalnız öz borcunu yerinə yetirməyə sevinən insan sərbəst yaşayır.
  • Yaltaq görünməmək üçün lovğa olmaq istəmirəm.
  • Yaltaqlar üçün qulaqlarımızı açmaqdan və onların bizə yaltaqlanmalarından çəkinməliyik.
  • Yaltaqlıq, qüsurların köməkçisidir.
  • Yanılmaq hər bir insana, yanılmaqda inad göstərmək isə axmaq insana xasdır.
  • Yer öz oxu ətrafında fırlanır.
  • Yığcamlıq, həm senator, həm də natiq üçün ən yaxşı tövsiyyədir.
  • Yunanıstan alimliyi, ədəbiyyatı ilə həmişə bizi qabaqlamışdır. Məgər burada müqavimət göstərməyənləri dəf etmək çətindirmi?

Z[redaktə]

  • Zərurət istirahət bilmir.
  • Zərurət- qorxulu silahdır.

İstinadlar[redaktə]

Vikianbarda Mark Tulli Siseron ilə əlaqəli mediafayllar var.

  1. Ağıla və qəlbə işıq saçan sözlər. Bakı,2014